Status Updates From استبداد در ایران

از جمله نتایج تقدیس حاکمان در حکومت استبدادی:
۵. "امر قدسی حامل حقیقت مطلقی است که برای پدیده غیرقدسی شناخته نمی‌شود، بلکه کشف می‌گردد؛ انگار که امر قدسی، حقیقتِ ازپیش‌نهفته‌درخود را اعلام می‌کند." (ص ۹۳)
رعایا نمی‌توانند برای حاکم تقدیس‌شده، قانون و دستورالعمل تعیین کنند. چنین حاکمی، شرایطِ ازپیش‌تعیین‌شده‌ای که دارد که صرفا به مردمان "اعلام" می‌شود، و آنها ملزم به اطاعتی بی‌چون‌وچرا و بی‌پرسشگری از آن هستند.

از جمله نتایج تقدیس حاکمان در حکومت استبدادی:

۳. امر مقدس، رازآلود و پرده‌پوش، و بنابراین غیرقابل شناخت کامل (برای عقلِ زمینی) است. همین باعث می‌شود امکان درک یا نظارت بر اعمال حاکمین استبدادی وجود نداشته باشد.

۴. کردار و گفتار حاکم مستبد، زمانی که به‌عنوان بروزاتِ قدسی و آسمانی دانسته شود، غیرقابل‌پرسش یا انکار می‌شود. کلام الهی را نمی‌توان به چالش کشید؛ تردید در صحتِ تمام و کمالِ آن، نشانه الحاد است.

از جمله نتایج تقدیس حاکمان در حکومت استبدادی:
۲. پدیده‌ی مقدس، برانگیزنده‌ی هیبت و وحشت در مردمان عادی و زمینی‌ست؛ در برابر آن فقط باید سرِ خشوع بر خاک گذاشت. حاکم استبدادی دارای قدرت مطلقه است، و این قدرتِ غیرمحدود و غیرمشروط در مردم فقط حس ترس ایجاد می‌کند. همین ترس است که باعث تسلیم‌شدگی و انقیادپذیری مردمان در برابر حاکم مستبد می‌شود (انگار که مردم خودشان را در تقابل با حاکم، ازپیش‌شکست‌خورده می‌دانند).

از جمله نتایج تقدیس حاکمان در حکومت استبدادی:
۱. بین امر قدسی (حاکم) و پدیده غیرقدسی (رعایا)، هیچ‌گونه مشارکت‌پذیری وجود ندارد. این رابطه کاملا یک‌جانبه‌ست. رعایا هم کاملا به سلطان وابسته‌اند (زندگیشان بدون اراده همایونی به‌سر نمی‌شود)، و هم جدایی تام از او دارند (هیچ دخالت و اثرگذاری‌ای در اعمال او نمی‌توانند داشته باشند.)

خیلی جالبه که ترس از هرج و مرج در نبودِ حکومت استبدادی (همون ترس از "سوریه‌ای شدن")، ترسی به قدمت تاریخ ایرانه. برای همینه که انقدر در جامعه رسوخ کرده و انقدر دستاویزِ حکومتهای استبدادی -از جمله ج.ا- قرار گرفته.

شی شدگی مخاطب یکی از اهداف تک‌گویی است. تک‌گویی اساسا اقناع شنونده را طلب نمی‌کند؛ خلع سلاح فکری او هدف مهم تک گویی است و انسانی که از نظر فکری، خلع سلاح شده باشد، شی می‌شود.
با تک‌گویی به شنونده تلقین می‌شود که چیزی نمی‌داند و بنابراین او آماده می‌شود که از پافشاری بر اعتقادات و باورهایش منصرف شده و به تقلید فکری بپردازد. با تک‌گویی، شنونده باید مرعوب شود.
تحقیرشدگی ناشی از چنین ساز و کاری از جمله اهداف تک‌گویی است.

حکومت استبدادی گرایش غارت‌گرانه‌ای نسبت به جامعه‌ی تحت سلطه‌ی خود دارد و به امور مملکت‌داری، از جمله قانون‌گذاری هیچ توجهی ندارد. بلکه به علت آزمندی، فقط مقرراتی وضع می‌کند که هدف از آن؛ غارت هرچه بیشتر مردم است. آحاد مردم نیز برای آن‌که بتوانند غارت شدگی را تحمل کنند، دست تطاول به یکدیگر می‌گشایند.
شیوع همین تجاوزگری در میان مردم است که فساد را می‌گستراند و هرج و مرج ناشی از آن به سرنگونی حکومت استبدادی می‌انجامد.

»
مهم‌ترین ابزار مقاومت فرهنگی ایرانیان در برابر مخاطره‌ی زندگی تصادفی و تلاش برای تحمل آن، تقدیرگرایی بوده است. در تقدیرگرایی هر رویدادی ضروری دانسته می‌شود. حتی اگر انسان به ضرورت آن وقوف نداشته باشد، ضروری بودن آن مطلق بوده و نقض‌ناشدنی است. در جوامع بدوی عامل این ضروری دانستن رویدادها، سرنوشت است. اما در جوامع متکامل‌تر و در اندیشه‌ی دینی تقدیری کردن همه‌ی امور وقایع و رویدادها، خداوند است.
«

»
ایرانیان در قلمرو سیاست همواره زیر کاسه‌ی هر رویدادی در جستجوی نیم‌کاسه‌ای بوده‌اند تا آن را به عنوان حقیقت رویداد بپذیرند. آنان در سنجش هر رویداد سیاسی به دنبال دیدن «پیچش مو» هستند. آنان خود رویداد سیاسی را به طور عینی دیدن، ظاهربینی ناشی از ساده‌لوحی دانسته‌اند. چه در نظر آنان هر رویداد آشکار سیاسی فقط حاصل توطئه‌ای پنهان است.
«

این کتاب در تحلیل استبداد از زوایای گوناگون عالیست