Status Updates From آموزش زبان کردی: لهجه‌ی کرم...

زانا: دانا
زانیار: یار دانا و دانشمند
زانکۆ: دانشگاه

نام «فرزانه» که به معنی خردمند است در واقع ترکیب ( فر+زان ) هست که "فره" هم در زبان کوردی و هم در زبان پارسی به معنی بسیار است. در نتیجه فرزان معنی بسیار دانا می‌د‌هد.

چوون: رفتن

وند "ـه‌وه" به انتهای فعل وصل می‌شود و معنای تکرار و دوباره صورت گرفتن را به فعل می‌بخشد
مثلا "چووی" معنای "رفتی" می‌دهد و "چوویه‌وه" به معنی "بازگشتی، دوباره رفتی" است

وشاتکو

یکی از بازی‌هایی که در کودکی داشتیم و هیچوقت لذتش را فراموش نمی‌کنم قایم باشک بود. بدون هیچ ترسی تا نیمه شب در کوچه‌های پیچ در پیچ سرگردان بودیم...ما به این بازی "وشاتکو" می‌گفتیم. وشاتکو از وشارت گرفته شده که مصدر آن شاردن است به معنی پنهان کردن

سوله دوکل- مرگور- ارومیه

در زبان کوردی برای آبشار از دو کلمه‌ی "تاڤـگه" و "سوله" استفاده می‌شود. دوکل هم به معنی دود است که علت این اسم گذاری بخاطر این است که ذرات آب در محل برخورد به صخره‌ها پراکنده شده و به شکل دود در هوا دیده می‌شوند.

سوله از سولاو گرفته شده که هم ریشه با کلمه‌ی سیلاب بمعنی جریان تند آب است. در مورد تاڤـگه به نظر

کرونا آمد و بیشتر از یک سال است که کوردی نرقصیده‌ام. این برای من یعنی افسردگی. این احساس را
شاید فقط کسی که کورد بدنیا آمده درک کند...همه دست در دست هم و پای‌کوبان...به یک نیایش جمعی می‌ماند...چنان کاری می‌کند که تا هفته‌ها احساس زنده بودن کنی
با اینحال حاضرم چند سال دیگر هم نرقصم...حالا به رقص اعتقاد دارید یا عزاداری یا هرچیز دیگری. گاهی هم به مردم غم‌زده‌ای فکر کنید که این روزها دارند عزیزانشان را از دست می‌دهند.

چنگ نوازی بانو "تارا جاف" و صدای "عدنان کریم" به مانند نفس مسیحاست که دلِ آدمی رو زنده می‌کند

دانلود آهنگ: https://ufile.io/wkcxxzvv

ئه‌گه‌ر زوڵفت وه‌کوو من عاشقی ڕووی تۆ نیه بۆ چی
اگر زلفت بمانند من عاشقِ رخ تو نیست پس برای چه

سه‌را پا تێک چووه که‌وتۆته به‌ر پێت دسته‌و داوانه
سراپا آشفته شده و افتاده به دست و دامن و پاهایت

ئیشی من ئه‌وه نییه
له به‌هه‌شتا دانیشم،
ئیشی من ئه‌وه‌یه نه‌هێڵم
له جه‌هه‌ننه‌مدا خۆشه‌ویستی بمرێت!

کار من این نیست
که در بهشت آرام گیرم،
بلکه کارم این‌ست که
اجازه ندهم در جهنم
دوس داشتن بمیرد!

"بەختیار عەلی"

چاوه ڕه‌شه‌کانت فێریان کردم
هه‌موو شتێکی ڕه‌شم خۆشبوی
ته‌نانه‌ت به‌ختی ڕه‌شیشم

چشمان سیاهت به من آموخت
تمام سیاهی را دوست بدارم
حتی آن بختِ سیاهم را

شێرزاد حه‌سه‌ن


چاو: چشم

ڕه‌ش(رَش): سیاه

فێر کردن: آموزش دادن

ته‌نانه‌ت: حتی

هەی داد هەی بێداد کەس دیار نیە
ای داد و بیداد کسی پیدا نیست

کەس لە دەردی کەس ئاگادار نیە
کس از دردِ دیگری آگاه نیست

هەی داد هەی بێداد لەم گەورە شارە
ای داد و بیداد از این شهر بزرگ

دانلود آهنگ "امان هی امان" از صدیق تعریف

سیب‌ها رسیدند اما تو نیامدی جانا

https://s17.picofile.com/file/8428710...
ترانه بسیار زیبای «نسرین» اثری از استاد "حسن زیرک" که "آینور دوغان" آنرا بازخوانی کرده

نه‌سرین ئه‌مڕۆ نه‌ورۆزه گیانا
نسرین امروز نوروز است ای جانان
لێت بێ جه‌ژنا پیرۆزه
بر تو پیروز باد این جشن

جه‌ژنی نه‌ورۆزتان لێ پیرۆز بێت
Cêjna Newroz Pîroz Be
جشن نوروز پیروزتان


با جوونه ها یکی شو
قد بکش نگو که سخته
جنگل تازه به پا کن
هر یه آدم یه درخته

جێم مه‌‌هێڵه، دره‌نگ نییه
با نیگای چاو، دڵنیا بێ
ئێستا خۆرت بۆ ڕائه‌گرم
ناهێڵم وا زوو ئاوابێ...

"په‌شێو"


چاو: چشم
دڵنیا: مطمئن
ئاوا بوون: غروب کردن

هه‌زار ماچی نیشتمانه‌که‌ی خۆم
کرد و ئه‌و
یه‌ک ماچی نه‌کردمه‌وه
به زۆر نیه
خۆشه‌یستی ئاڵا نیه دروستی
که‌م
یان تابلۆیه‌ک بیکڕمه‌وه...

"شێرکۆ بێکه‌س"

هزار بوسه بر سرزمینم زدم
اما او مرا یک بوسه نزد
شدنی نیست حتی به زور...
دوست داشتن پرچمی نیست که بسازمش
یا تابلویی که بخرمش

ژیان
له‌م نیشتمانه‌دا
هه‌ر هێنده‌ی
جگه‌ره‌یه‌ک خۆشه

"شێرکۆ بێکه‌س"

زیستن
در این سرزمین
تنها به اندازه‌ی
گیراندنِ سیگاری
خوش است

"شیرکو بیکس"

هه‌مو جارێ که پێت ئه‌لێم
به‌یانیت باش
تۆ پێم
ئه‌لێی نیوه‌ڕۆیه
لێم تێناگه‌ی خۆری من ڕوخساری
تۆیه!!!؟

هر بار که گویمت
صبح بخیر
تو ‌پاسخم دهی که
ظهر است.

هنوز درنیافته‌ای
که رخسار تو
خورشیدِ من است!؟

"ڕه‌نج سه‌نگاوی"

باران می‌بارد و بیهوده به روزهای سبز دل‌خوش کرده‌ایم. تمام زندگی پاییز شده و هنوز چشم به راه بهارانیم

آهنگ بارانه بارانه از ناصر رزازی
https://s17.picofile.com/file/8414184...

بارانه و بارانه‌ دیسان هه‌ور و بارانه‌
اری هاوار به‌ مالم پاییزه‌ و گلاریزانه‌

اری دیسان هه‌وره‌که‌ی هاوار ساڵانی پێشوو
ئه‌رێ بۆ جارێکی تر دیسان نیشته‌ سه‌رپاشوو

در نوشتار زبان کُردی، فتجه با "ه" و کسره با "ێ" نشان داده می‌شود

آهنگ "خەیاڵ" از نوید زردی
http://s7.picofile.com/d/8381617042/8...


له خەیاڵم دەرم کردی
از خیالم بیرونت کردم

وەک تۆ نەبووم بە سۆزەوە
مثل تو بی وفا نبودم

هەتا بەر دەرگای دڵم بەڕێم کردی
تا درگاه دلم بدرقه ات کردم

بەو ڕێگا دا بڕۆرەوە
از همین راه برگرد

هێدی هێدی ئیتر لەگەڵ
آرام آرام دیگر با

چندین بار دوستانی از علاقه‌شان به یادگیری زبان کُردی گفتند. بنظرم اول باید از ترانه‌ها شروع کنیم

آهنگ "وەرەوە" با صدای نوید زردی
http://dl.musickordi.com/Navid-Zardi/...

وەرەوە
برگرد

وەرەوە وەرەوە وەرەوە
برگرد برگرد برگرد

وەرەو دیسان دەستی خۆتم بەرەوە
برگرد و دوباره دستهایت را به من بده

تۆ ئەم جارە وەرەو ئاشتم کەرەوە
تو این بار برگرد و با من آشتی کن

در بیشتر مناطقی که که لهجه کرمانجی وسطی در آن تکلم می‌شود، پیشوند استمراری "ده" به صورت "ئه" به کار برده می‌شود. مثلا به جای ده‌چم گفته می‌شود ئه‌چم

**
همین چندروز پیش به دوستم می‌گفتم شما آنقدر ظرافت و ریزه کاری در زبان کُردی انجام دادین که واقعا سورانی رو تبدیل به زیباترین لهجه کُردی کردین. و حداقل به نظر منِ شنونده، در زیبایی آوایی چیزی کم از اسپانیایی و ایتالیایی ندارد

در کمانجی وسطی فتحه را "ه" نشان می‌دهند.

کلمه کُردی - تلفظ به فارسی: معنی

ده‌نگ - دَنگ: صدا
هه‌نگ - هَنگ: زنبورعسل

کسره با "ێ" نشان داده می‌شود

ئێمه: اِمَ: ما

ئێوه - اِوَ: شما

یک آوایی که در کُردی کُرمانجی وسطی کاربرد زیادی ندارد ولی در کُرمانجی شمالی و همچنین زبان فارسی بسیار یافت می‌شود حرف " ﭪ " هست. این حرف در عربی وجود ندارد و در انگلیسی با حرف "وی"* معادل است. برای تشخیص این حرف به تلفظ فارسی "و" در کلمه "وقت" دقت فرمایید

*V

لهجه‌های زبان کُردی

هورامی: این گویش ادبیات شفاهی و کتبی غنی دارد. آثار منظوم و منثور کُردی در آغاز به این لهجه نگارش یافته است. این لهجه مختص مردمِ هورامان است که این منطقه‌ی تاریخی به دو بخش تقسیم شده، که یکی در کردستان ایران و بخش دیگردر کردستان عراق قرار گرفته است. هورامی با زازایی و گورانی شباهت های بسیاری دارد

لهجه‌های زبان کُردی

کُرمانجی جنوبی: مردم استان کرمانشاه(به غیر از مناطقی که لهجه جافی دارند) و بیشتر استان ایلام و شهرستان قروه و بیجار در استان کردستان به این لهجه تکلم می‌کنند

لهجه‌های زبان کُردی

کُرمانجی وسطی: به جرات می‌توان گفت، پیشینه‌ی قوی تاریخی، ادبی و علمی این لهجه را به محبوب‌ترین لهجه‌ی کُردی مبدل ساخته است.

حوزه جغرافیایی آن:

آذربایجان غربی: مهاباد، بوکان، اشنویه، پیرانشهر، سردشت، شاهین دژ، تکاب
استان کردستان: تمامی شهرها
کرمانشان: جوانرود، روانسر، سرپل ذهاب، ثلاث باباجانی، قسمتی از پاوه
کردستان: سلیمانیه، هَولِیر(اربیل)، کرکوک، قلادزه، کلار، کفری، شهرزور،

لهجه‌های زبان کُردی

کُرمانجی شمالی: کُردهای خراسان هم به کُرمانجی شمالی تکلم می‌کنند. بخش بزرگی از این کُردها در پی شورش بر علیه صفویه از آذربایجان غربی به خراسان تبعید شدند...دو سوم جمعیت کُردها به این لهجه حرف می‌زنند که یکی از اصیل‌ترین و دست نخورده‌ترین لهجه‌های کُردی به شمار می‌رود. در نگارش آن از رسم الخط لاتینی استفاده می‌شود و همچنین جنسیت(مذکر و مونث بودن) هنوز در این لهجه قابل تشخیص است

لهجه‌های زبان کُردی

کُرمانجی شمالی: این لهجه در ترکیه و سوریه ممنوع شده بود و در سایه‌ی جوامع کُرد در ارمنستان توانست رشد و توسعه یابد. حوزه جغرافیای آن در کردستان ترکیه و کردستان سوریه و ناحیه دریاچه ارومیه (معروف به کُردهای شِکاک)، نواحی مرزی شمالی اقلیم کردستان عراق(معروف به بادینان)، کُردهای لبنان، ارمنستان، روسیه و آذربایجان می‌باشد. استانبول با بیش از سه میلیون کُرد بیشتر جمعیت کُردها را درخود جای داده است