Roozbeh Gezerseh > Recent Status Updates

تهییج شد تا کاری را بکند که هیچ‌کس به او یاد نداده بود. شروع کرد به فاش کردنِ عشقش، عشقش به ادبیات، به زبان، به رازهای سربه‌مُهرِ عقل و احساس در ترکیبات موجز و غریب و نامنتظره‌ی حروف و کلمات در سردترین و سیاه‌ترین حروف چاپی... عشقی که پیش‌تر طوری پنهانش کرده بود که گویی ممنوعه است و خطرناک، و حالا در ابتدا محتاطانه و سپس با قاطعیت و در نهایت با غرور و افتخار از آن پرده برمی‌داشت.
(ص 118 نشر ماهی)

ظاهرا تک‌تک آن‌ها از دیدن هر چیزی که به چشم نمی‌آمد و ملموس نبود، چیزهایی که فقط با دلسوزی و همدردی می‌شد آن‌ها را دریافت، عاجز بودند. (ص۱۶۳، نشر بیدگل)

آنچه را به صورت ظلمت و آشوب و غرش طبل‌ها و نعره‌های محکومان زیر تیغه گیوتین پشت‌سر گذاشته بود بازمی‌دید و این همه را در ذهن با تصور زلزله و تشنجی عمومی یا خشمی آسمانی مربوط می ساخت.
درِ سنگین خانه، همان خانه‌ی عزیز و آشنایی که هنوز در گوشه خود برجا بود و نرده‌های بلندش هنوز همان‌گونه ناهنجار به رنگ سفید نقاشی شده بود، با ناله‌ای متین بر پاشنه چرخید و استبان، سوفیا را روبه‌روی خود دید و گفت: من از دیار درندگان می‌آیم!

در جامعه‌ی مصرفی کالایی که انسان بیش از هرچیز مصرف می‌کند خوش‌بینی است. از زمانی که سیاره‌ی ما از همه‌ی آن چیزهایی که برای ویرانی آن - و در صورت لزوم ویرانی سیارات نزدیک‌تر به آن - لازم است انباشته شد همه راحت گرفتند و خوابیدند. واقعا عجیب بود: صرف وفور سلاح‌های وحشت‌انگیز و تعداد روزافزون ملت‌هایی که آن سلاح‌ها را در دست داشتند به صورت یک عامل اطمینان‌بخش جلوه‌گر شدند.
(ص 51)

میلیون‌ها و میلیاردها آدم به دنیا می‌آیند، شبیه به هم، با همان چشم‌ها، همان بینی، همان دهان و همان جمجمه و درونِ آن فکرهایی، بی‌آن‌که این شخصی که الان در بستر مرگ خوابیده بود میان آن‌ها باشد.
(ص 215)

در آن روزها فقط خونریزی و کشتار نبود که مرا می‌ترساند، فقط سوختنِ کاخ تویلری هم نبود، بلکه چیزهایی که ناگزیر به‌دنبالش می‌آمد مرا به وحشت می‌انداخت.
هنوز محکومند تا مدتی طولانی بستیزند، زیرا همه‌شان هنوز زیادی آلمانی‌اند و زیادی فرانسوی‌اند و هنوز از کشمکش بر سرِ ویژگی‌های ملی دست برنداشته‌اند. و من تاسفِ آن نبودی و انهدامی را می‌خورم که قبل از خاتمه‌ی نزاع و کشمکشِ آن‌ها حتمن رخ می‌دهد.
(ص 570)

این راز همیشه بوده است، و من شاید هزاربار از این استعداد بالقوه‌ی آدم‌ها (و به‌نظر من به‌خصوص روس‌ها) به حیرت افتاده‌ام که در روح خود والاترین آرمان‌ها را در کنار حقیرترین رذالت‌ها پرورش می‌دهند، آن هم با کمال صداقت. نمی‌دانم روس‌ها به‌خاطر وسعتِ نظرشان این‌گونه‌اند یا صرفن به‌خاطر رذالت و فرومایه‌گی‌شان - مساله این است.
(ص 464)

ما بزرگ‌ترها تقریبن پیش از آن‌که پخته شویم پیر می‌شویم. ضمنن عده‌ی زیادی از آدم‌های امروزی هستند که عادتن خود را نسلِ جدید به حساب می‌آورند، فقط به این علت که دیروز این‌طور بودند، و در همان حال متوجه نیستند که دیگر مورد لعن و تکفیرِ کهنه‌اندیشان نیستند.
(ص 222)

جستار «داستان یک کشتار» ماجرای کشتارِ فجیعِ هشت روزنامه‌نگاره به دست سرخ‌پوست‌های ایکیچانو در گیرودارِ مبارزات چریکی گروه مائویستیِ راه درخشان در سال 1983 در پرو؛ در حالی که یوسا خودش عضو هیئت تحقیق این پرونده بوده...
می‌شه حدس زد که ایده‌ی کتاب مرگ در آند که ده سال بعد نوشته شد از این حادثه و حوادث مشابهی که در اون چند سال در پرو رخ دادن الهام گرفته شده.

در رویاهای مرگ، سکوت را پیدا می‌کرد. در آن‌جا به آرامی زنده‌گی می‌کرد، بی‌صدا و خو‌ش‌حال. آری، مرگ، آن‌طور که یارومیل تصور می‌کرد، یک مرگِ «زنده‌گی‌شده» بود: این مرگ به‌طور عجیبی به دورانی شبیه است که آدم احتیاج ندارد وارد دنیا شود، چون برای خودش دنیایی دارد و بالای سرش گنبد محافظی است، طاقی در درونِ شکمِ مادرانه. (ص 115)

چرا داری تموم می‌شی؟ من که دارم آروم می‌خونم...

انسان هرچه بیش‌تر بدی و شرارت در اطراف خود ببیند یا بشنود شکوه و جلال بیش‌تری گرداگرد مرگ را فرا می‌گیرد. مرگ در راه خوبی یا زیبایی، به خاطر وطن یا بچه‌ها یا یک تمدن، کار بسیار آسانی است - برای مردن در راه دودلی و فساد به وجود یک خدا نیاز است. (ص 150)
- - -
گرین در خلق موقعیت‌های جان‌فرسا بی‌نظیره! فصل برخورد کشیش با دورگه‌ای با دو دندانِ نیش شاهکار بود!

«مرد گفت: «خداحافظ فرزندم.
دم در ایستاد. «تو که علاقه‌ای به دعا نداری، اما شاید دوست داشته باشی که... من یک تردستی بلدم.»
«از شعبده بازی و تردستی خوشم می آید.»
«باید آن را با دسته‌ی ورق انجام بدهی. ببینم اصلا ورق داری؟»
«نه.»
مرد آهی کشید و گفت: «پس دیگر فایده ندارد، تنها کاری که می‌ماند این است که برایت دعا کنم.»

از فرانسیسکو فرانکو فاصله گرفته، به آگوستو پینوشه نزدیک می‌شویم...

زیر لب گفت: قلبم شکست.
آن لحظه معنای ژرف آن جمله را فهمید. پنداشت صدای شیشه‌ی شکسته‌ای را شنیده است و احساس کرد جوهره‌ی وجودش فرومی‌ریزد و رفته‌رفته خالی می‌شود؛ بی هیچ حافظه‌ای از گذشته، بی هیچ آگاهی‌ای از اکنون، بی هیچ امیدی به آینده. به این نتیجه رسید که مرگ بر اثر خون‌ریزیِ شدید هم لابد چنین است.

همه‌ ما در این دنیا تنها هستیم. هریک از ما در برجی مفرغین زندانی شده‌ایم و تنها از طریق نشانه‌ها می‌توانیم با همنوعان خود سخن بگوییم، نشانه‌هایی که هیچ ارزشگذاری مشترکی ندارند و از همین رو مفهومی مبهم و نامعلوم دارند. ما در تلاشی عاجزانه و رقت‌بار می‌کوشیم دیگران را از گنجینه‌های قلب خود آگاه کنیم، اما دیگران یارای پذیرش آنها را ندارند. این است که ما در کنار هم پیش می‌رویم، پهلوبه‌پهلوی هم، اما تنها و جدا از بکدیگر.

برای دومین بار در دنیای جوزپه و لوکرتزیا و پی‌یرو و آلبینا و سره‌نا و... و نامه‌هاشون که کاش هیچ وقت تموم نمی‌شد... مثل بحث‌کردن‌های اینیاتسیو فجیتز!

گروه تشنه‌گان در پچ‌پچ افتادند:
- دیگر این
همان ابر است کاندر پی هزاران روشنی دارد

ولی پیر دروگر گفت با لبخندی افسرده:
- فضا را تیره می‌دارد، ولی هرگز نمی‌بارد

در جستار دیداری از بونوئل یوسا به دیدار بونوئلی می‌ره که پیر، نیمه‌کر و خسته از سفر، روزها در خیابون‌های پاریس پرسه می‌زنه به‌جست‌وجوی لوکیشن - با توجه با تاریخ جستار، فکر می‌کنم فیلم زیبای روز - و شب‌ها راس ساعت نُه به رختخواب می‌ره!
فیلم‌ساز به همان دلایل بالا - پیری، کری، و خسته‌گی - اصرار داره که این آخرین فیلمش خواهد بود، اما تا آخر پنج فیلم دیگه هم می‌سازه.
- - -
وسوسه‌ی خوندنِ کتابِ با آخرین نفس‌هایم :)

نامه‌های برده به تره‌سا... بی‌دلیل یاد نامه‌های غلام‌حسین ساعدی افتادم:
طاهره... طاهره... طاهره...
تره‌سا... تره‌سا... تره‌سا...

بازمی‌گردیم به اخوان، بازمی‌گردیم به زمستان...
"آه... بگذار که داغ دل من تازه شود"

گزیده‌ای از روزنامه‌نوشت‌های جناب یوسا تا اوایل دهه‌ی نود، به ترتیب تاریخ... اگرچه چند جستار ابتدایی که تا به‌حال خوندم، به جستارهای سال‌های اوج پخته‌گی استاد نمی‌رسن، اما نوع نگاه این مرد به دنیا و مافیها همیشه برام جالبه.

سیزده سال بعد از اون نوروز دلگیر که سرتاسر افقی و با یوسا و بعدش سلینجر گذشت، دوباره اومده‌م سراغ سال‌های سگی، یا درست‌ترش: شهر و سگ‌ها. :)