Olga’s Reviews > Zdążyć przed Panem Bogiem > Status Update

Potem stopniowo się uspokajasz, nabierasz pewności... I kiedy już to
napięcie i ta radość całkiem z ciebie opadną - wtedy, dopiero wtedy
uprzytamniasz sobie, jaka to jest proporcja: jeden do czterystu tysięcy.
l: 400 000.
Po prostu śmieszne.
Ale każde życie stanowi dla każdego całe sto procent, więc może ma to
jakiś sens.

- To był bardzo miły i dzielny człowiek - mówi pan Woliński - tylko miał
okropny zwyczaj: zawsze nosił ze sobą torbę granatów. Trochę mnie to w
rozmowie peszyło, bo bałem się, że wybuchną.

- Napisałem do niego, do getta, list - mówi „Wacław", mecenas Woliński.
- Nie pamiętam już, co pisałem, ale były to czułe słowa. Takie, które się tak
trudno pisze.
Bolałem nad jego śmiercią bardzo. Bolałem nad śmiercią każdego z tych ludzi.
Takich szanownych.
Takich bohaterskich.
Takich polskich.

No i to jest właśnie chronologia wydarzeń.
Porządek historyczny okazuje się tylko porządkiem umierania.
Historia powstaje po drugiej stronie murów, tam gdzie pisze się raporty,
wysyła w świat meldunki radiowe i żąda się od świata pomocy, Każdy
specjalista zna dzisiaj teksty depesz i noty rządów. Ale kto wie o chłopcu,
którego trzeba było zasypać, bo do piwnicy przedostawał się czad? Kto
dzisiaj wie o chłopcu?

- Wszystkie historie o ludziach, które opowiadasz - prawie wszystkie -
kończą się śmiercią
- Tak. Bo to są tamte historie. Te, które ci opowiadam o pacjentach, kończą się przecież życiem.

Posłuchaj. „Komu się należą". Czy jest taka miara, według której można
rozstrzygnąć, kto ma prawo żyć? Nie ma takiej miary.

Wtedy zrozumiałem, że najważniejsze ze wszystkiego jest nie dać
wepchnąć się na beczkę. Nigdy, przez nikogo. Rozumiesz?
Wszystko, co robiłem potem - robiłem dlatego, żeby nie dać się wepchnąć.

- Słuchaj - mówię - a czy nie dlatego decydujesz się łatwo na takie
rzeczy, bo jesteś oswojony ze śmiercią...? Bo jesteś z nią o wiele bardziej
oswojony niż na przykład Profesor?
- Nie - mówi. - Mam nadzieję, że nie dlatego. Tylko - kiedy się dobrze
zna śmierć, ma się większą odpowiedzialność za życie. Każda, najmniejsza
nawet szansa życia staje się bardzo ważna.

Ten jedyny, który przeżył, nie nadawał się na bohatera.
Zrozumiawszy to, taktownie zamilkł. Milczał dość długo, bo przez
trzydzieści lat, a jak przemówił wreszcie, to zaraz stało się jasne, że byłoby
lepiej dla wszystkich, gdyby nie przerywał milczenia.

Bowiem okazało się, że on nie mówił tak, jak należy mówić.
- A jak należy mówić? - zapytał.
Należy mówić z nienawiścią, patosem, krzycząc - nie ma innych
sposobów wyrażenia tego wszystkiego niż krzyk.
Więc on się od razu nie nadawał do mówienia, bo nie umiał krzyczeć.
Nie nadawał się też na bohatera, bo nie było w nim patosu.