Bahar Baradaran’s Reviews > تاریخ تمدن: یونان باستان > Status Update

یونان به شرق فلسفه داد، و شرق به یونان مذهب. مذهب در این میان فاتح شد، زیرا فلسفه تجملی بود برای عده ای معدود، در حالی که مذهب تسلای خاطر عده ای فراوان بود. مذهب به قدرت بازگشت، زیرا به درماندگی و تنهایی نهانی بشر پی برد و به او الهام و شعر بخشید; و دنیاي سرخورده، استثمار شده، و خسته از جنگ با خوشحالی آن را پذیرفت تا امید از دست رفته را بازیابد. نامنتظرترین و عمیق ترین اثر فتح اسکندر، شرق گرایی روح اروپا بود.

پس از اسکندر، خواص فرهنگ یونانی در روح شرقی نفوذ نکرد؛ تازه طلبی، اشتیاق به مادیت، تمایل به کمال، و استقلال فردی یونانی تغییري در خواص شرقی ها ایجاد ننمود. برعکس، با گذشت زمان، نحوه اندیشه و احساس شرقی به قشر یونانیان حاکم نفوذ کرد، و به توسط آنها به مغرب رفت و دنیاي کفار را تغییر شکل داد. سلطنت استبدادی شرقی نشان داد که از دموکراسی یونانی نیرومندتر است و بالاخره شکل خود را
به دنیاي مغرب زمین نیز تحمیل کرد.

اصلِ اساسیِ دموکراسی، آزادی است که ممکن است به هرج و مرج منتهی شود. اصلِ اساسیِ حکومتِ سلطنتی، قدرت است که ممکن است به ظلم و انقلاب و جنگ منتهی گردد.

توسیدید [بر خلاف هرودوت] درباره اشخاص و وقايع به ندرت داوری هاى اخلاقى می كند. اغلب احساسات شخصى را از كار خويش دور نگه می دارد. در ذكر وقايع، حق هر دو جانب را عادلانه ادا می كند. از این رو توسيديد را می توان پدر روش علمى تاريخ دانست.

هرودوت به اهميت شخصيتها بيشتر تكيه میكند تا به سير منطقى وقايع، و اشخاص را در جريان تاريخ موثر میداند. اما توسيديد‌ باوجود اعتقاد به شخصیتهای استثنایی، وقايع را بدون توجه به افراد و با در نظر گرفتن علل،تحولات و نتايج آنها ثبت میکند

سقراط در رساله اوتوفرون می گوید:
“خوبى نه از آن روى خوب است كه خدايان آن را پسنديده اند، بلكه چون خود خوب بوده، خدايان را خوش آمده است.” اين سخن، فلسفه را به انقلاب برمی انگیزد. مفهوم خوبى براى او از خداشناسى سخت جداست…

وجود هر جمعيت مذهبى مستلزم عقيده ای ثابت و مشترک است و از اين روى، دير يا زود، هر دينى با جريان تند و پرتحول غير مذهبى، كه در عرف ما به پيشرفت علم موسوم است، مواجه می شود و با آن به نزاع برمی خيزد.

بار ديگر تاريخ به وسيله پريكلس‌نشان داد كه رهبرى محتاطانه و اعتدالى اشرافزادگانی كه از پشتيبانى مردم برخوردار باشند، براى اجراى اصلاحات آزادی خواهانه شايسته تر است و دوام بيشترى دارد.

در آتن هيچ زنى حق ندارد بيش از سه رخت داشته باشد ولى زنان به اين قيد میخندند، از حدود مقرر تجاوز میكنند و میدانند كه در نظر اغلب مردان زن ساخته جامه اى است كه بر تن دارد. این رفتار زنان حاكى از عقل و تدبيرى است كه گردآمده هزاران قرن است

تميستوكلس به مردم آتن فهماند كه راه وصول به اقتدار و عظمت از درياست نه از خشكى، و وسيله آن تجارت است نه جنگ. او بود كه از اين رهگذر، مسير تاريخ يونان را تعيين كرد. وى با ايران باب مذاكره را باز كرد تا جنگ ميان دو امپراطورى را خاتمه دهد