mohsen pourramezani’s Reviews > جامعه‌های ماقبل صنعتی: کالبدشکافی جهان پیشامدرن > Status Update

عموم انسان‌ها و نه فقط اعضای قشر ممتاز جامعه، خودشان نیز تبلیغات خودشان را باور می‌کنند، زیرا قادر نیستند چنان که هستند ببینند. آنان واقعا باور ندارند که این‌ها تبلیغات است. پیش‌داوری و جانبداری که ذاتی نگاه انسان است، برای خود انسان محسوس نیست، زیرا نگاه کج هرکسی برای خودش راست است. ما چنین تصور می‌کنیم که زاویه‌ی دید ما زاویه‌ی دید درست و حتی یگانه زاویه‌ی دید ممکن است

فرهنگ هر آن چیزی است که از راه ژنتیک منتقل نمی‌شود و انسان‌ها باید آن را بیاموزند.

{در جوامعه ماقبل صنعتی} اصل بر این بود که هرکس قدرت یا اقتدار دارد از ثروت هم بهره‌مند شود. بنابراین، کسانی که هیچ‌یک را نداشتند فقیر بودند. فقیر بودن بیش از آنکه بر پول نداشتن دلالت کند، به معنی نداشتن فرمانبر و زیردست بود. از همین روست که در قرون وسطا واژه‌ی لاتینی «فقیر» با «توانا» متضاد بود و نه با کلمه‌ی «ثروتمند»

مخالفت با سوادآموزی و تحصیل زنان تقریبا در اغلب جامعه‌های ماقبل صنعتی عمومیت داشت. یکی از نویسندگان مسلمان در قرن سیزدهم معتقد بود که آموختن خواندن و نوشتن به زنان مثل آن است که سم و زهر بیش‌تری به مار داده شود، یعنی بر میزان خطرناک بودنشان می‌افزاید. از نظر روستاییان چینی در قرن نوزدهم، این کار شبیه آن بود که «مزرعه‌ی مرد بیگانه‌ای را هرس و وجین کنند.»

حاکمانی که مذهب توده‌ها را می‌پذیرفتند با آن دسته از حاکمانی که سعی می‌کردند مذهب مختار خودشان را به مردم بقبولانند هدف مشترکی داشتند. هیچ‌کدام از این حاکمان نمی‌خواستند رعایا در میان خودشان هویتی یکپارچه کسب کنند و در مقابل حکومت قرار بگیرند، بلکه در پی ترویج بینشی مشترک بودند که توده‌ها به کمک آن با حکومت یا کلیسا یا ... همذات‌پنداری کنند و هویت یگانه‌ای را تجربه کنند.

کوچک بودن جوامع اگرچه شرط کافی مشارکت مردم در امور سیاسی نبود، مسلما شرط لازم آن بود. در ممالک وسیع، مشارکت عامه‌ی مردم در سیاست همواره بسیار ناچیز بود؛ مثلا نهادهای مردمی دولت‌شهرهای روم پس از گسترش قلمرو و امپراتوری به تدریج از میان رفتند.