mohsen pourramezani > Recent Status Updates

هنگامی که نظام‌های کنترل نهادی بدون چالش جدی کار می‌کنند، مرجعیت معرفت در نهادهایی که همان اندازه توانا به نظر می‌رسند تجسم می‌یابد. اما هنگامی که به نهادها حمله می‌شود و آنها چندپاره می‌شوند، مسائلی درباره معرفت و مشروعیت آنها پیش می‌آید. در چنین شرایطی، ممکن است شکاکیت درباره‌ی نظام‌های معرفتی موجود بروز کند، چرا که کمتر چیزی در نظام‌های کنونی هست که هنوز هم به نحوی بدیهی رضایت بخش به نظر برسد.

بسیاری از اعضای پیشرو در انجمن سلطنتی به اجنه و جادوگران باور داشتند و بویل می‌گفت که چنین باورهایی از نظر الاهیاتی کارآمد است: «پذیرفتنِ... اینکه موجوداتی هوشمند وجود دارند که به صورت عادی مرئی نیستند، می‌تواند اثر زیادی در بازگرداندن... ملحدان داشته باشد.» چنین موجوداتی «به بسط یافتن تلقی‌های بیش از حد محدود افراد درباره تنوع آثار خداوند کمک می‌کند.»

چرا شبان به سوی کلبه‌اش می‌ رود؟ به این دلیل که او هدفی دارد مبنی بر اینکه جایی باشد که می‌خواهد. چرا شعله آتش بالا می‌رود؟ به این دلیل که می‌خواهد در جایگاه طبیعیش باشد. دقیقا در این معناست که فیزیک سنتی در سرآغاز انقلاب علمی خصلتی انسان مقیاس داشت.

ناگزیر چیزی از «ما» در داستان‌هایی که درباره‌ی گذشته تعریف می‌کنیم وجود خواهد داشت. این نکته معضل مورخ است و احمقانه است اگر فکر کنیم که روشی، هر اندازه هم که با نیت خوبی همراه باشد، می‌تواند ما را از این معضل رهایی بخشد.

در واقع، اکثریت قاطع مردم قرن هفدهم در اروپا زندگی نمی‌کردند، نمی‌دانستند که در «قرن هفدهم» زندگی می‌کنند و مطلع نبودند که انقلاب علمی در حال وقوع است. نیمی از مردم اروپا، یعنی زنان، در موقعیتی بودند که به ندرت در فرهنگ علمی مشارکت داشتند، و همین‌طور اکثریت قاطعی از مردان و زنان بی‌سواد بودند یا به دلایل دیگر نمی‌توانستند وارد مسیر تحصیلی شوند.

عموم انسان‌ها و نه فقط اعضای قشر ممتاز جامعه، خودشان نیز تبلیغات خودشان را باور می‌کنند، زیرا قادر نیستند چنان که هستند ببینند. آنان واقعا باور ندارند که این‌ها تبلیغات است. پیش‌داوری و جانبداری که ذاتی نگاه انسان است، برای خود انسان محسوس نیست، زیرا نگاه کج هرکسی برای خودش راست است. ما چنین تصور می‌کنیم که زاویه‌ی دید ما زاویه‌ی دید درست و حتی یگانه زاویه‌ی دید ممکن است

فرهنگ هر آن چیزی است که از راه ژنتیک منتقل نمی‌شود و انسان‌ها باید آن را بیاموزند.

{در جوامعه ماقبل صنعتی} اصل بر این بود که هرکس قدرت یا اقتدار دارد از ثروت هم بهره‌مند شود. بنابراین، کسانی که هیچ‌یک را نداشتند فقیر بودند. فقیر بودن بیش از آنکه بر پول نداشتن دلالت کند، به معنی نداشتن فرمانبر و زیردست بود. از همین روست که در قرون وسطا واژه‌ی لاتینی «فقیر» با «توانا» متضاد بود و نه با کلمه‌ی «ثروتمند»

مخالفت با سوادآموزی و تحصیل زنان تقریبا در اغلب جامعه‌های ماقبل صنعتی عمومیت داشت. یکی از نویسندگان مسلمان در قرن سیزدهم معتقد بود که آموختن خواندن و نوشتن به زنان مثل آن است که سم و زهر بیش‌تری به مار داده شود، یعنی بر میزان خطرناک بودنشان می‌افزاید. از نظر روستاییان چینی در قرن نوزدهم، این کار شبیه آن بود که «مزرعه‌ی مرد بیگانه‌ای را هرس و وجین کنند.»

حاکمانی که مذهب توده‌ها را می‌پذیرفتند با آن دسته از حاکمانی که سعی می‌کردند مذهب مختار خودشان را به مردم بقبولانند هدف مشترکی داشتند. هیچ‌کدام از این حاکمان نمی‌خواستند رعایا در میان خودشان هویتی یکپارچه کسب کنند و در مقابل حکومت قرار بگیرند، بلکه در پی ترویج بینشی مشترک بودند که توده‌ها به کمک آن با حکومت یا کلیسا یا ... همذات‌پنداری کنند و هویت یگانه‌ای را تجربه کنند.

کوچک بودن جوامع اگرچه شرط کافی مشارکت مردم در امور سیاسی نبود، مسلما شرط لازم آن بود. در ممالک وسیع، مشارکت عامه‌ی مردم در سیاست همواره بسیار ناچیز بود؛ مثلا نهادهای مردمی دولت‌شهرهای روم پس از گسترش قلمرو و امپراتوری به تدریج از میان رفتند.

مردم معمولا از از پیامدهای بعدی و عواقب بلند مدت کارهایشان آگاه نیستندو اگر هم در مواردی از آن آگاه باشند، موقعیتی که در آن به سر می‌برند انتخابشان را محدود می‌کند. سومریان که نخستین ساختارهای حکومتی را حدود پنج‌هزار سال پیش تاسیس کردند، طبعا نمی‌دانستند چه هیولایی می‌آفرینند.

آخرین کلام پیرامون ادبیات گواه بی‌شک از کامو خواهد بود: «آن‌ لحظه‌ای که چیزی بیشتر از یک نویسنده نباشم، نوشتن را کنار خواهم گذاشت»

آخرین کلام پیرامون ادبیات گواه بی‌شک از کامو خواهد بود: «آن‌ لحظه‌ای که چیزی بیشتر از یک نویسنده نباشم، نوشتن را کنار خواهم گذاشت»

واقعیت آن است که نوشتن می‌‌تواند ما را وادار به انجام دادن کارهای مختلفی کند:‌ می‌تواند بخنداندمان، به هق‌هق‌مان بیندازد، اگر متنی هرزنگارانه باشد و ما هم جوان، می‌تواند تحریک‌مان کند. و البته می‌تواند بخواباندمان؛ و هرچند در بیشتر مباحثات در باب نقش و وظیفه‌ی اجتماعی نویسنده، این اثر
خواب‌آور نادیده گرفته می‌شود، ظن من بر این است که گسترده‌ترین اثر عملی نوشته‌ها همین است
(جان آپدایک)

داستان‌گویی، به خاطر تمام توانی که در تصویرسازی دارد، در بهره‌گیری از میانجی زمان بیشتر با موسیقی هم‌ساز است؛ حتی شاید نبوغ داستان‌گویی و اصلی‌ترین تبدیلات و تحولات آن، در بند زمان، ریتم و طنین باشد. معنایی از زمان که مانند یک تابلوی نقاشی منجمد نشده، بلکه همچون زمان درون یک سمفونی به خدمت گرفته می‌شود.

ما خانواده‌ای بودیم که در حاشیه‌ی فقیرتر طبقه‌ی متوسط دوره‌ی رکود دست و پا می‌زدیم؛ دلم می‌خواست از درافتادن پدرم به ستیزه‌ی پرهیاهیویی در طاعون رقابت بپرهیزم؛ و کاغذ و مداد، خلاف اسباب‌بازی‌های دیگران، ارزان بود.

... برای من مهم نیست که جنس مال اروپا باشه یا نه. اصل و تقلبی بودنش هم اهمیت نداره. به نظرم آدم‌ها از ترس قضاوت شدن از یک جنس تقلبی استفاده نمی‌کنند. براشون مهم نیست که احساس خودشون چیه، مهم احساس و فکر دیگرانه...

داشتم مسئله را اینطور روشن می‌کردم که رابطه‌ی قبل از ازدواج سیبل با من معنای عشق و اعتماد داشت و همین کار از جانب افسون به معنای جسارت و مدرنیته بود. از اینکه این حرف را زده بودم سال‌ها احساس پشیمانی کردم. «جسات و مدرنیته» انگار داشتم با این کلمات به او می‌فهماندم که در برابرش هیچ مسئولیت و وابستگی نخواهم داشت.

حوالی سال ۱۹۳۴ بود که به دستور آتاتورک همه‌ی ملت ترکیه می‌بایست نام خانوادگی داشته باشند و از همان موقع بود که ساختمان‌های زیادی هم با نام خانوادگی ساخته شدند. آن‌وقت‌ها خیابان‌های استانبول و حتی کوچه‌ها مثل امروز مشخص نبودند و درست مثل زمان عثمانی‌ها خانواده‌های متمول در یک محله خاص زندگی می‌کردند و به صورت گروهی محله را نامگذاری می‌کردند.

حکومت جمهوری که بعد از سقوط امپراتوری عثمانی ظهور کرد با وجود اطمینان به اهدافش ، به هویت خود شک داشت. بنابراین تنها راهی که از به فکر پدیدآورندگان آن رسید، پروراندن مفهومی جدید «ترک بودن» بود، یعنی در قرنطینه قرار دادن ترکیه و قطع رابطه آن با دنیا و این پایان عمر استانبول چندزبانه‌ی چندفرهنگیِ عصر امپراتوری بود. شهر راکد، از خویش تهی و به شهری کوچک، ملال‌آور، تک‌صدا، تک‌زبان و سیاه‌وسفید مبدل شد

همه تمدن‌ها نیز مانند مردمانی که اکنون در گورستان‌ها هستند، فانی‌اند. و همچنان که ما باید بمیریم، باید بپذیریم تمدنی که زمان‌اش به سرآمده، بازگشتی ندارد.

در قیاس با اروپا که از لحاظ جغرافیایی، فاصله چندانی با استانبول ندارد استانبولی‌ها، با اندوه بازماندگی از یک امپراتوری عظیم، مانند کسی که به بیماری علاج‌ناپذیری مبتلا شده باشد، خود را به نوعی به فقری ازلی محکوم می‌بینند؛ این دیدگاه در پرورش روح درون‌گرای شهر موثر است.

آرزو می‌کردیم«بچه‌ها کاش زنده بمونیم، بعد از جنگ همه خوشبخت میشن! یه زندگی خوش‌و‌خرم تو راهه! اونایی که تو جنگ این همه سختی کشیدن،بعد از جنگ همدیگه رو درک می‌کنن و دلشون به حال هم می‌سوزه.همه همدیگه رو دوست خواهند داشت.آدم‌ها تغییر خواهند کرد.»ما به این جملات شک نداشتیم حتی یه ذره
عزیز من،گلم،مردم مثل گذشته از همدیگه تنفر دارن.دوباره همدیگه رو می‌کشن.این مسئله واقعا برام غیرقابل فهمه، اینها کی‌ان؟ ما، همین ما هستیم

بالاخره ما وارد خاک‌شون شدیم... اولین چیزی که باعث تعجب‌مون شد، جاده‌هاب خوب‌شون بود. خونه‌های بزرگ روستایی... گلدون‌ها و گل‌های قشنگ، پرده‌های زیبا که حتی زینت پنجره‌های انباری بودن. سفره‌های سفدی که روی میزها پهن بود. ظروف گرون قیمت. چینی‌های اصل. من اون‌جا برای اولین‌بار ماشین‌لباس‌شویی دیدم... ما نمی‌تونستیم درک کنیم؛ چرا اونا طبل جنگ رو به صدا در آوردن؟ اونا که این‌قدر خوب داشتن زندگی‌شون رو می‌کردن!

من یادمه... یه دختر آلمانی رو که بلا سرش آورده بودن. افتاده بود رو زمین... یه نارنجک بین پاهاش فروکرده بودن... الان خجالت می‌کشم، اما اون موقع خجالتی حس نمی‌کردم. احساسات تغییر می‌کنن. مثلا ما روزهای اول یه چیز رو حس می‌کردیم، بعد اون حس تغییر می‌کرد...

«خب، جنگ تموم شد، تنها موندم، هم گاو مانده بودم، هم گاو نر، هم زن بودم و هم بودم و هم مرد. ای بابا... »

وطن چطور از ما استقبال کرد؟ قادر نیستیم بدون اشک تعریف کنم… چهل سال گذشته، اما تا همین الان گونه‌هام از اشک داغه. مردها سکوت کرده بودن، اما زن‌ها… اونا سرمون فریاد می‌زدن «می‌دونیم شما اون‌جا مشغول چه کارایی بودید! جوونا رو… شوهرای ما رو تور می‌کردید. ج… جبهه‌ای! فاحشه‌های جنگی!… » همه‌جوره به‌مون توهین می‌کردن… فرهنگ لغت روسی خیلی غنیه…

موقع بمبارون قایم می‌شدم و به این فکر می‌کردم که هرجور می‌خوان بکشن منو، فقط صورتم رو با دست می‌پوشوندم تا آسیب نبینه. فکر می‌کنم همه‌ی دخترهای ما این‌طور فکر می‌کردن. اما مردها به‌مون می‌خندیدن، برای مردها این چیزا خنده‌دار بود. می‌گفتن این‌ها به مرگ فکر نمی‌کنن، به چیزای احمقانه فکر می‌کنن. راجع به چیزای احمقانه‌ی زنانه... »