Mansoor’s Reviews > Women in the Shahnameh: Their History and Social Status Within the Framework of Ancient and Medieval Source > Status Update

این بسیار خوب است که ادبیات روایی برخلاف غزل‌های متاخر ناهمجنس‌گرایی را به تصویر می‌کشند نه همجنس‌گرایی را. ولی ما باید میان توصیف‌های تن‌کامگی ناهمجنس‌گرایانه در آثار روایی-عشقی نظامی و پیروان او از یک سو و توصیف‌های ملایم در حماسۀ پهلوانی فردوسی و پیروان او از سوی دیگر کاملا تمایز قائل شویم. فردوسی حتی در میان مقلدان خود نیز جانب اعتدال را نگه داشته است

در نزد این شاعر بافضیلت، رعایت عفت قلم همیشه نمونه است، و این در کشوری که پرآوازه‌ترین شاعرانش، همچون سعدی، در عین حال مولف آثار الفیه و شلفیه‌اند، در سرزمینی که در شعرش هجو جانشین شوخ‌طبعی و جوک جانشین لطیفه شده و همجنس‌گرایی موضوعی مقبول است، پیدایش شاهنامه با محتوای اخلاقی بی‌مانندش در شمار شگفتی‌هاست

در نقش معشوقه، زنان شاهنامه بسیار ازخودگذشته هستند، در راه عشقشان از هیچ کاری فروگذار نمی‌کنند و از چیزی نمی‌هراسند. همچون منیژه و رودابه

در مقام همسر، آنان وفادارترین همراه همسرانشان هستند. به یاد بیاوریم سوداوه و حمایتش از کیخسرو را

در مقام مادر، آن‌ها تنها به خاطر فرزند زندگی می‌کنند. بهترین شاهدمثال این موضوع فرانک، مادر فریدون، است. تهمینه، مادر سهراب، و جریره، مادر فرود، با آن سرنوشت دردناک نیز در زمرۀ چنین مادرانی هستند

در نقش جنگنده، همچون گردآفرید که در عین حال زنی است لطیف و سرشار از حس زنانگی

وقتی هنگام زایمان رسید، رودابه از هوش رفت. زال به یاد آورد که از سیمرغ یاری بخواهد. به نظر سیمرغ، آن کودک نمی‌توانست از راه طبیعی زاده گردد، بلکه باید با شکافتن پهلوی رودابه متولد می‌شد

داستان زال و رودابه یکی از زیباترین سروده‌های فارسی است

داستان سوداوه و سیاوش و نیز حکایت یوسف و همسر پوتیفار هر دو یک انگیزه دارند

سیاوش اعلام آمادگی می‌کند که خود را به آزمایش الهی بسپارد و از میان دو تل انبوه هیزم سوزان عبور کند

هرودوت داستانی یونانی را دربارۀ هرکول نقل می‌کند که ویژگی‌های مشترکی با داستان رستم و تهمینه دارد

این موضوع قابل درک نیست که یک بار شاه سمنگان (پدر تهمینه) رستم را آسوده‌خاطر می‌کند که او رخش را به رستم باز می‌گرداند، ولی سپس یک بار دیگر نیز تهمینه همین وعده را می‌دهد. وقتی می‌اندیشیم که برای رستم سخنان تهمینه خیلی بیشتر از سخنان پادشاه اهمیت دارد - چون رستم به شرط او تن می‌دهد - و وقتی که روایت یونانی مشابه را در نظر می‌آوریم، آن‌وقت روشن می‌شود که همۀ صحنۀ میان رستم و پادشاه بعدها، نه توسط فردوسی، بلکه پیش از او به اصل روایت افزوده شده است. از دیگر صحنه‌های غیراصلی - که احتمالا افزودۀ شاعر بوده است - صحنۀ ازدواج نیمه‌شب است. هستۀ اصلی روایت ایرانی این است که زنی تورانی اسب رستم را می‌دزدد و تنها زمانی اسب را به او برمی‌گرداند که وی با آن زن هم‌بستر شود. تهمینه در اصل از تبار اهریمن است. در روایت یونانی او به شکل موجودی نیمی زن و نیمی مار ظاهر می‌شود. در روایت ایرانی نیز او می‌بایست در اصل به شکل پری ظاهر شده باشد. تبار تورانی او - از سرزمین اهریمنی - خود گواهی بر این ادعاست. شاید بتوان باز هم جلوتر رفت و گفت که نبرد میان رستم و سهراب را نیز نیروهای اهرمینی از پیش تدارک دیده بودند، زیرا از میان برداشتن رستم تنها به دست همتای او، یعنی یکی از پشت او، ممکن بود

گردآفرید جذاب‌ترین زن شاهنامه است که ملاحت، جسارت و فراست او با وجود حضور کوتاه و مغلوب شدنش بسیار اثرگذار است

داستان افراسیاب، دخترش فریگیس و نوه‌اش کیخسرو، آن‌گونه که از روایت‌های یونانی می‌دانیم، با روایتی که به موسس سلسلۀ هخامنشیان، کورش، نسبت می‌دهند مطابقت دارد

در سرگذشت منیژه برای نخستین بار شاهد رابطه‌ی جنسی پیش از ازدواج هستیم