Trần Tuệ

“Nhân loại rất sợ cái gì mập mờ. Mỗi khi không kiếm ra được nguyên nhân của một hiện tượng nào đó, chúng ta thường hay lo sợ đau khổ. Một lí do, dù sai đi nữa cũng còn hơn là không có lí do. Đây, một trường hợp rất bình thường: nửa đêm bạn thức dậy, thấy đau bao tử. Bạn tìm nguyên nhân, nhớ lại xem ban ngày đã ăn những gì: "À! tại trái dưa đó rồi!" Nguyên nhân có thể phức tạp hơn nhiều: do các thức ăn cũng có, do thần kinh cũng có, do tranh biện khá hăng trong bữa cơm, lo lắng vì có tin sở sắp đuổi bớt nhân viên ... Nhưng đổ tội riết cho trái dưa vẫn là dễ hơn.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“Giáo dục không phải là thâu lượm hàng đống những sự kiện kì dị, mà là luyện óc cho có thể suy nghĩ được những điều không dạy trong sách.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“Hễ sợ sệt thì ai cũng dễ hóa mù quáng, không còn lí luận, phán đoán gì được nữa. Cho nên luyện đức bình tĩnh cũng là một sách luyện óc cho sáng suốt.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“... lòng người ai cũng như ai, thấy đời sống hiện tại có chỗ bất mãn, nên phải níu vào thời xưa để tìm nguồn an ủi, để có lí lẽ mà phàn nàn:
"Ngày xưa các cụ sung sướng như vậy đó, còn chúng ta bây giờ ... "
Tôi không bảo rằng chúng ta phải hoàn toàn thỏa mãn về hiện tại - như vậy làm sao mà tiến được - nhưng bất mãn mà tìm cách cải thiện cho đời sống thì nên, chứ bất mãn để tiếc một thời đã qua thì sẽ mắc hai cái lỗi: một là yên phận, hai là không sáng suốt, tin những điều vô căn cứ.

... Thời nào mà chẳng là hoàng kim nếu đứng xa mà nhìn?”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí