Status Updates From بیست و یک داستان از نویسندگ...

‫اگر یک مشت آدم را توی سوراخی پر از حشره بیندازند و آن‌ها را از خوردن و آشامیدن محروم کنند و حتی گاه گاه روی سرشان قیر و سنگریزه بریزند باز هم وضع آنها بدتر از آن نیست که شبی را در کوپهٔ قطار به سر آورند.

‫نمی‌داند که از این سفر کی برمی‌گردد. آیا آنجا لااقل می‌تواند کمی کتاب بخواند؟ چه کند اگر نتواند کتاب بخواند؟ مگر چیزی در زندگی هست، لذت‌های دیگری هست؟ او که هرچه گشته چیزی نیافته است.

رئیس کانون وکلا مردی با ذوق و تیزهوش و برخوردار از دانشی نامحدود است. آنچه همواره شگفتی‫ مرا برمی‌انگیخت این بود که چگونه می‌توان مشغله‌ای چنین وقت‌گیر داشت و در عین حال به امور ذوقی پرداخت و تحول همهٔ هنرها را زیر نظر داشت و، علاوه‌برآن، به این جستجوی پنهان ادامه داد که به خودی خود می‌توانست تمام زندگی یک فرد را دربرگیرد—یا ویران کند.

آهسته می‌رفتند زیرا وانگ‌فو شب‌ها به‌نظارهٔ ستارگان می‌ایستاد و روزها به تماشای سنجاقک‌ها. بارِ‫ اندکی با خود داشتند، زیرا وانگ‌فو نقشِ چیزها را دوست می‌داشت و نه خود چیزها را و هیچ چیز جهان به چشم او در خور داشتن نبود مگر قلم‌مو و کوزهٔ روغن‌جلا و مرکب چین، و نیز نَوَرْدِ ابریشم و کاغذِ برنج.

فروشنده به او خبر داده بود که دیگر قراردادش را تجدید نخواهد کرد. ژاک از یک سال پیش انتظار‫ چنین روزی را داشته و پیشِ خود تصمیم گرفته بوده است که هر وقت این اتفاق بیفتد تا جایی که می‌تواند آن را تحمل کند، زیرا، به قول خودش، وقتی که آدم دیگر هیچ ندارد باید همین هیچ را به شادی برگزار کند.

نیکولا یک روز نقل می‌کرد که در برتانی دیده بوده است که بچه‌ها یک مرغ دریایی را گرفتند و با‫ صابون مارسی تنش را شستند و ولش کردند. همین‌که پرنده روی دریا نشست، چون بال و پرش چربی نداشت، یکهو توی آب فرو رفت و دیگر بالا نیامد. نیکولا می‌گفت که بی‌اعتنایی چربی روح است، مانع می‌شود که آدم غرق بشود. وقتی که به دیگران خیلی اهمیت بدهیم دیوانه می‌شویم. و همچنین به خودمان.

‫یگانه پولی که احیاناً ممکن است به‌واقع خوشبختی بیاورد همان «پنی» است که در سؤال خودمانی انگلیسی‌ها مصرف می‌شود: A penny for your thoughts «یک پنی می‌دهم که بدانم چه فکر می‌کنی». اگر طرف قبول کند آدم ممکن است با چیزهای عجیب و غریب روبه‌رو شود. وانگی یک پنی سرمایه‌گذاری محتاطانه‌ای است. خطر ورشکستگی و خانه‌خرابی ندارد. اغلب اوقات کسی که از او می‌پرسند «چه فکر می‌کنی؟» جواب می‌دهد : «هیچ».

‫هر بیست‌وپنج یا سی سال یک‌بار، یعنی مدت‌زمان لازم برای ساختن سرباز، جنگ به پا می‌شود و پنج یا شش سال، یعنی مدت‌زمان لازم برای کشتن سربازی که ساخته شده است، طول می‌کشد؛ پس از آن دوباره سرباز می‌سازند و دوباره جنگ می‌کنند. خلاصه جنگ در گرفت.

‫خودش حرکت چرخی را که دنده‌عقب نداشت سریع‌تر می‌کرد. چه شتابی داشت که زندگی را به سر آورد؟ مگر نمی‌فهمید که از وقتی پسر پا به گهواره می‌گذارد پدر را به‌سوی گور می‌راند؟

بدبخت نمی‌دانست که با آمدن کودک، ماشین زندگی‌اش دنده عوض کرده و در نتیجه تغییر ماهیت داده‫ است. پیش از آن آینده در نظرش از فردا شروع می‌شد و نقشه‌هایی که می‌کشید از حدود چند هفته و منتها چند ماه تجاوز نمی‌کرد. یک سال معادل بی‌نهایت بود. اکنون سراسر هقته جزو زمان حال محسوب می‌شد و کوچک‌ترین واحدِ زمانِ آینده یک ماه دیگر بود. آیندهٔ نزدیک از روی فصل‌ها و پاره‌های سال حساب می‌شد.

پس کجا شد آن غذاها که در آتش محبت پخته و با چاشنی عشق خورده می‌شد؟ اکنون دیگر شام‫ نمی‌خوردند، ناهار نمی‌خوردند: فقط تغذیه می‌کردند، یعنی مثل انگلیسی‌ها نیروی بدن را با غذا حفظ می‌کردند.

‫ بچهٔ یکی‌یک‌دانه اگر بمیرد خیلی موجب غم‌ورنج پدر و مادرش خواهد شد؛ از دو بچه هم اگریکی‌شان بمیرد باز مثل اول می‌شود؛ به‌علاوه داشتن دو بچه از یک پدر و مادر حفظ نسل است نه تقویت آن و، بالاخره هرچه باشد، آدم وظایفی نسبت به اجتماع دارد. سه بچه داشتن، به‌به‌َ، عالی است، هیچ ایرادی ندارد، همان رقم صحیح است. اما اگر ازاین‌حد تجاوز کند، وای! این دیگر بی‌لطفی است، زیرا شأن آدمی تا درجهٔ تولید ماشین جوجه‌کشی نزول می‌کند…

نخستین بار که با دختری آشنا شد به تصور اینکه اگر از او جدا شود دخترک رنج خواهد کشید بی‌درنگ‫ عروسی کرد. وانگهی این زن یا زن دیگر برایش چه فرق می‌کرد؟… همه را بزک‌کرده و وسمه‌کشیده و نرم و لطیف و خمارآلود و یک خرده هم آب‌زیرکاه می‌دانست. بااین‌حال بختش یار بود و زنش که به زندگی راحت بیش از لذت نفس علاقه داشت و در امور جنسی هم بیش از خیرخواهی عمومی طرفداری خودخواهی دونفره بود برای زندگی زناشویی جان می‌داد.

‫خوب، بله، مرد نیک‌نفسی بود. ازاین‌رو در کنج زوایای خاطرات خود پشیمانی فراموش‌شده‌ای نهفته داشت که به سبب آن همیشه حق را به جانب دیگران می‌دانست.

‫در این وضع‌وحال اگر می‌آمدند و خبرم می‌کردند که می‌توانم با خیال راحت به خانه برگردم و زندگی‌ام را به‌ام می‌بخشند، فرقی به حالم نمی‌کرد. وقتی که آدم بداند عمر جاوید ندارد، چند ساعت یا چند سال انتظار فرقی نمی‌کند.

پنج دقیقه پیش از آنکه دکان باز شود دم در عکاسخانه حاضر شد. پشت شیشه، تصاویر بزرگ‌شده‌ای‫ هویدا بود که از شادیِ زندگی می‌درخشید. جز لبخند به چشم نمی‌خورد، لبخند به دریا، به برف، به کوه، به باد، به بادبان. از خود پرسید که آیا زندگی‌اش را نباخته است. شاید او تنها کسی بود که نمی‌خندید، سوزان حتی در گورستان می‌خندید. چه درس عبرتی!

پس از ازدواجِ، کار اداری به‌اندازه‌ای مشغولش کرده بود که از آستانهٔ چهل سالگی گذشته بود بی‌آنکه‫ متوجه آن شده باشد.

‫روز را در کشتی یکی از دوستانش گذرانده بود و روی عرشه به مادلن برخورده بود. سی‌وپنج‌ساله و بیوه. یکی از آن زن‌هایی که در اولین برخورد چنان ضربه‌ای به پایین می‌زنند که دیگر کسی ثانیه‌ای به فکر بررسیدن و دریافتن بقیهٔ مطلب نمی‌افتد. یک ماه طول کشید تا صدای حقیقی او را شنید: صدای غاز؛ یک ماه دیگر طول کشید تا به بلاهت او پی برد؛ یک ماه دیگر هم طول کشید تا خیال او را از سر بیرون کرد. از او چه بگوید؟

‫در مرز میان نوجوانی و پختگی همچنان سرگردان می‌گشت و نمی‌توانست انتخاب بکند. حتی کتاب‌هایش نامشخص و بی‌چهره می‌نمود: بالزاک، نویسندگان انگلیسی، روسی، امریکایی، رمان‌های جنایی. نه سفرنامه‌ای، نه شرح اکتشافی، نه وصف ماجراجویی‌هایی. در گوشه‌ای از جزوه‌های پلی‌کپی شدهٔ دروس دانشکدهٔ حقوق روی هم توده شده بود.

‫ دو سال پیش، اسباب‌کشی و تغییر خانه به او فرصت داده بود که خرده‌ریزه‌های کودکی‌اش را دور بریزد: اسباب‌بازی، زلم‌زیمبو، عکس، همهٔ آن آت‌وآشغال‌هایی که آدم براثر تنبلی و نیز دلسوزی نگه می‌دارد. هنوز خیلی جوان بود. به‌جای آن بازیچه‌ها نتوانسته بود بازیچه‌های دیگری که نشانهٔ بلوغ و مردی باشد بنشاند.

‫من و ژان برخاستیم و به‌یک جست به آن سمت خیابان رفتیم و به جمع دوره‌کنندگان زن بی‌نوا پیوستیم. من که نمی‌دانستم چطور او را تسلی بدهم احمقانه گفتم:
‫– همهٔ گربه‌ها فانی هستند.

‫از بس حرکاتش راحت و خودمانی بود کسی تصور نمی‌کرد که تازه‌وارد باشد. ماهی‌تابه و ظرف‌ها و قاشق و چنگال را و حتی بستهٔ کره را که در یکی از خانه‌های یخچال قرار داشت به آسانی پیدا کرده بود.

‫دکمه‌های کتم را باز می‌کنم و من هم کیفم را درمی‌آورم… حرکتی همانند در همهٔ اردوها. ما امشب شاید یک میلیون نفریم، آلمانی و انگلیسی و فرانسوی و روسی، که کیف عکس‌های خود را درآورده‌اند. و چه بسیارند کسان دیگری مانند همین‌ها که زیرِ گِلِ آغشته به چربی و خون در تعفن به سر می‌برند.

‫ولی در شب ورود به هر شهر، آتش احساسات آدمی فرو می‌نشیند یا، بهتر بگوییم، چون فرصت تشفی دارد، آرام می‌گیرد و همین‌قدر از آن شهر می‌خواهد که از کنارش دور نشود.

با خود گفت که با همهٔ این احوال حاضر است که زندگی‌اش را بدهد و دور از کتاب‌ها در کنار او در‫ آفتاب و سبزه‌زار بلَمَد و لبخندش را ببوسد. و البته حق داشت که چنین بیندیشد ، زیرا هنوز پانصد سالی به تولد شوپنهاور مانده بود.

خوان که در حین حرف‌زدن دو سه بار به دور اتاق گشته بود برگشت و باز پشت میزش نشست. و دیگر‫ حرفی نزد، زیرا هرچندکه اشخاص کمرو علاقه دارند که در تنهایی با خود حرف بزنند چون به افکار عاشقانه می‌رسند هرگز حاضر نیستند که صدای خود را بلند کنند.