Biblio Bat’s Reviews > مقصر كیست؟ > Status Update

خودخواهی؟ بله، غیر از دیوانه‌ها چه کسی خودخواه نیست؟ فقط بعضی‌ها صاف و ساده خودخواهند و بعضی‌های دیگر مصداق ضرب‌المثل معروف "ماهی همان ماهی استک، فقط زیر سبزی رفته". و حالا که این طور شد باید بگویم که هیج نوعی از خود خواهی دست‌و‌پاگیرتر از خودخواهی خانوادگی نیست.

نه آقاجان، این از خودگذشتگی عاشقانه به درد خودتان می‌خورد. نمی‌خواهم از خودم تعریف کنم، ولی چون صحبت به اینجا کشید می‌گویم: گاهی می‌شود که به دیدن مریضی می‌روی و دل توی دلت نیست: حالش بد بوده، به تختش نزدیک میشوی و دارادادام! می‌بینی نبضش بهتر شده و مریض با چشمان کم‌سویش به تو نگاه می‌کند و دستت را می‌فشارد. بله برادرجان این هم احساسات است.

باز شروع کرد. دمیتری یاکوولویچ چند بار به تو گفتم که که من از این کلمه "خودخواهی" ترسی ندارم. چه حرف‌های پر آب و تابی "بدون هیچ احساسی". انگار تنها احساسی که در دنیا هست همین دلبستگی بت‌پرستانه شوهر نسبت به زن و زن نسبت به شوهر است و البته این تمایل حسادت‌آمیز به بلعیدن یکدیگر فقط برای خودشان تا به نزدیکانشان هیچ چیز نرسد؛ اینکه فقط برای غم خودشان اشک بریزند و فقط از خوشبختي خودشان شاد شوند.

به همه اینها این مسئله را هم اضافه کنید که در میان پایینترین قشر کارمندان او از همان روز اول به همراه مسیر مستقیم به اتاق بیلیارد از دست رفته بود. ناگفته پیداست که نفرت از بلتوف چنان با نزاکت همراه بود که فقط پشت سر او خودش را نشان می‌داد، ولی در حضور او با چنان دقت و توجه بدوی و ابلهانه‌ای قربانی خود را احاطه می‌کرد که میشد آن را به جای عشقی بی‌آلایش گرفت.

فقط صبح‌ها و آن هم با کت فراک بیرون می رفت؛ کمتر از حد معمول به فرماندار می‌گفت "حضرت اجل"، و به نماینده اشراف ایالت که یک سروان سواره نظام بود، اصلاً نمی‌گفت "حضرت اجل"، با آنکه او به خاطر مقامش موقتاً "حضرت اجل" بود؛ بلتوف با نوکر مخصوصش آن قدر محترمانه رفتار می‌کرد که موجب توهین به مهمانش می‌شد؛ با خانمها مانند آدمهای معمولی صحبت می‌کرد و کلاً موقع حرف زدن زیاد در قید و بند چیزی نبود.

اشراف‌منش بود و از لحاظ عقاید متعلق به سده نوزدهم. جامعه شهرستانی چگونه می‌توانست چنین فردی را پذیرا شود؟ نه او می توانست در علائق آنان شریک شود نه آنان در علائق او؛ آنان از او نفرت داشتند، زیرا به حکم احساسشان درک می‌کردند که بلتوف یعنی اعتراض، یعنی پرده برداشتن از زندگی آنان، یعنی نوعی مخالفت با کل شیوه آن. بسیاری نکات مهم نیز به همه اینها اضافه می‌شد: او کم به ملاقات دیگران می رفت و این کار را دیر انجام می‌داد؛

ولدمار هدف را با وسیله اشتباه نگیر. هدف فقط باید عشق به نزدیکان باشد، عشق به نیکی. اگر عشق در روح و روانت بخشکد هیچ کاری از دستت برنمی‌آید؛ آنگاه خودت را فریب خواهی داد. فقط عشق است که تکیه‌گاهی محکم و زنده برای تو می‌سازد، در حالی که تکبر حاصلی ندارد، زیرا هیچ چیز بیرون از دایره خویشتن برایش مهم نیست...