Status Updates From یک درخت، یک صخره، یک ابر

آکاکی آکاکی‌یوویچ از خیال‌پردازترین شخصیت‌های قصه‌هاست. او به کلمه بند است. گُر می‌گیرد از خوشی وقتی در رونویسی‌هایش می‌رسد به حروف موردعلاقه. در سطور زندگی می‌کند مگر وقتی که با نفس‌های توفانی یک اسب بفهمد در خیابان است. برای همین چنان جداافتاده و مبهوت است و بعد گل سرسبدش می‌شود شنلی که تا قیام قیامت درباره‌اش خیال ببافد. درنتیجه، معلوم است که می‌تواند در جان یک روح با زیست شبانه‌اش در خیابان‌های سن‌پترزبورگ بزید.

● شنل: نیکلای. واو. گوگول

تورگن‌یف یا داستایفسکی می‌نویسند: همه‌ی ما از زیر شنل گوگول درآمده‌ایم. از آن چیزهایی‌ست که فکر می‌کنی اگر بار دیگر از کسی بشنومش، حتماً او را از گیس می‌گیرم و ملاجش را می‌کوبم به دیوار. درست همان کاری که گوگول با تو می‌کند. به‌هرحال، من این را می‌فهمم. هم به واسطه‌ی طنز در لفافه‌ی روسی‌اش هم تبلور دائمی رنج از دل هر روزنه‌ی کوچکش؛ چیزهایی که در هر قصه‌ی روسی قرن نوزدهمی می‌بینیم.

او فکر می‌کرد حرف حضرت مسیح را مثل حرفهای دیگری که از اتاق خواب بیرون نمی‌آورند باید در داخل کلیسا نگه داشت. او مسیحی خوبی بود و احترام زیادی برای دین قائل بود، ولی البته باور نمی‌کرد چیزی از آن حقیقت داشته باشد.

اسبها، گاوها، گوسفندها، گربه‌هایی که در جاده کشته می‌شوند، سنجابهایی که دچار همین سرنوشت می‌شوند، گنجشکها، کبوترهای خانگی و صحرایی همه خاکستری‌اند. همه‌چیز خاکستری است و هرکس اینجا زندگی می‌کند بداقبال است.

همه چیز خاکستری است: مو، چشم، شیشهٔ پنجره، تابلو دستفروش و پوستر بلیت‌فروش، لبها، دنداتها، تیرها و علامتهای فلزی، همه خاکستری است، کاملاً خاکستری. ماشینها خاکستری‌اند. چکمه‌ها، کفشها، لباسها، دستکشها خاکستری‌اند.

پهلوهای ساختمانها، پشت بامها، شاخه‌های درختان خاکستری است. خیابانها، پیاده‌روها، چهره‌ها، احساسها همه خاکستری است. حرفها خاکستری است و علف، هرجا که به چشم می‌آید. هر طرف و جلو، هر بالایی خاکستری است.

بیلی در خانه‌اش را می‌بندد و زغال سنگ یا هیزم را در بخاریش می‌ریزد و چشمانش را می‌بندد و از هیچ راهی نمی‌توان فهمید تا چه اندازه تنها و خالی است او، یا آیا همان‌قدر خالی و سترون و بی‌عشق است که بقیه‌مان هستیم-اینجا در قلب کشور.

خواب می‌دیدم لبهایم روی پشتت مثل قایقی در رودخانه می‌لغزید. رگی را با نوک انگشتم دنبال می‌کردم و پاهای برهنه‌ات را در دستهای لختم می‌گرفتم.
«در قلب قلب کشور» ویلیام گس

می‌چرخیدم و دست خودم نبود که چطور یا چه وقت یادش بیفتم. آدم فکر می‌کند می‌تواند یک جور سپر برای خودش درست کند؛ ولی خاطره همیشه از جلو سراغ آدم نمی‌آید، از پهلو می‌زند. اختیار من دست هر چیزی بود که می‌دیدم و می‌شنیدم.

می‌خواهم ساکت و آرام و راحت فکر کنم، بدون مزاحم، بدون اجبار به برخاستن از روی صندلی، تا راحت از این شاخه به آن شاخه بپرم، بدون احساس وجود مخالفت یا مانعی. می‌خواهم هرچه ژرفتر فرو بروم تا از رویه و حقایق مسلم بی‌ربط آن دور شوم.

اگر می‌خواست مرا غرق کند، چرا همان اول این کار را نکرد تا مرا این همه دردسر ندهد؟ کل ماجرا مسخره است... اما نه، نباید قصدش غرق کردن من باشد. جرأت ندارد مرا غرق کند. نمی‌تواند مرا غرق کند. نه بعد از این همه کار.»

زندگی را بچشم، آن‌ را از دسترسم دور کنند؟ مضحک است. اگر این پیرزن نادان، تقدیر، بهتر از این نمی‌تواند کار کند، باید از مدیریت سرنوشت آدمها برکنار شود. مرغ پیری است که به کار خود آگاه نیست.

«اگر بنا بود غرق شوم... اگر بنا بود غرق شوم... اگر بنا بود غرق شوم، به نام هفت خدای دیوانهٔ دریاها می‌پرسم، چرا اجازه پیدا کردم تا اینجا بیایم و ماسه‌ها و درختها را ببینم؟ آیا تنها برای این به اینجا آورده شدم که تا خواستم طعم شیرین

رحمت خدا بر آنان که مأیوس مردند. استدعای امید برای آنان که ناامید مردند. اخبار مسرت‌بخش برای آنان که از رنجهای تسکین‌نیافته نفس‌بریده مردند.
بارتلبی محرر- هرمن ملویل