Status Updates From آزادی

آزادي به همان چيزي متكئ است كه آن را محدود يا انكارش ميكنند. خواه سرنوشت، خدا، جبر اجتماعي يا مختصات زيست شناسي باشد، يا هرچيز ديگر. سرنوشت براي اجراي مأموريت خود، روي همياري آزادي ما حساب ميكند. و براي آزاد بودن بايد بر سرنوشت غلبه كرد.

يادداشت: شاعر تركيباتي خلق ميكند درحالي كه رمان به تجزيه و تحليل ميپردازد.

عشق، جزیره ای ابدی
،جزیره ای در حصار زمان
روشنی
.در محاصره ی شب
افتادن
،بازگشتن است
.افتادن برخاستن است

هنرِ عشق
هنرِ مردن است، آیا؟
دوست داشتن
مردن است و زندگی دوباره و مرگ دوباره
.زنده دلی است

دوستت دارم
چرا که فانی هستم
.و تو فانی هستی
،لذت زخم پدید می آورد
.زخم سرباز می کند
.گُلِ خون چیدم تا گیسوانت را بیارایم
.گُل به واژه بدل شد
واژه در خاطره ام می سوزد

عشق

دوست داشتن
گشودن در ممنوع است
گذرگاهی
.که ما را به دیگر سوی زمان می برد

لحظه
،در برابر مرگ
.ابدیت ناپایدار ماست

دوست داشتن گم کردن خود در زمان است
.آینه ای بودن میان آینه هاست
:بت پرستی است
آفریدگار ساختن از آفریده
.و ابدی نامیدن هرچه دنیوی است

شکل های تن همه
،دختران زمان اند
.تعبیرهای هجوآمیز
،زمان، بدی است
لحظه
سقوط است؛
:دوست داشتن فروافتادن است
،سقوط بی پایان
پیوند ما

شب، روز، شب

،روز، گل فرجامین
ساعت به ساعت، می سوزد
گلی دیگر، سیاه، جوانه می زند
و به آرامی از سایه ها می گذری
،و به درون می آیی
.تو، ای بانوی شب
،به گونه ی موجی کمترین
،عطری کمترین، سفید
در بستر من رها می کنی خود را
.و دیگر باره به هیات زنی در میایی

دشت ملافه ها
و شب تن ها
موج تمنا
و غار رویاها
دهکده ای نامرئی
زیر پلک چشمانت می آرامد
،گردبادهای اشتیاق
کودکانِ تماس، به پیکری بدل می شوند

فردا می باید
دیگر بار
.واقعیت این جهان را بازآفرید
چشمان خود را دیر از هم گشودم
برای لحظه ای
احساس کردم
آنچه را که آزتک ها احساس کردند
بدان هنگام که بازگشت نامعلوم زمان را
بر چکاد پرتگاه
از ورای رخنه های افق
در کمین نشسته بودند

آخرین سپیده

گیسوانت گمشده در جنگل
پاهایت، پاهایم را نوازش می کند
.فرو رفته در خواب، عظیم تر از شبی، تو
رویایت، اما، در این اتاق می گنجد
!چه بزرگیم ما که این همه کوچکیم
،بیرون تاکسی عبور می کند
.با باری از اشباح
رودی که از کنار می گذرد
،پیوسته
.باز می گردد
،فردا
روزی دیگر خواهد بود
آیا؟

به من گوش بسپار، چونان کسی که به باران گوش می سپارد
نه هشیار، نه ناهشیار
بی آنکه گوش بسپاری، بشنو آنچه را که بر زبان می آورم
با چشمانی گشوده به درون، خفته
با همه‌ی پنج حسِ بیدار
باران می بارد، گام های سبک، نجوایی از هجاها
هوا و آب، واژه هایی سبک
آنچه ما بودیم و هستیم

به من گوش بسپار، چونان کسی که به باران گوش می سپارد
سالها سپری می شود، لحظه های باز می گردد

میان رفتن و ماندن
روزدر تردید است
شیفته شفافیت خویش

همه چیز پیداست و همه چیز در ابهام
.همه چیز بسودنی ست و نابسودنی

کاغذها، کتاب، لیوان، مداد
.در سایه ی نام هایشان می آرامند

تپش زمان در شقیقه من تکرار می کند
.همان هجای مستمر خون را

نور از دیوار بی حالت
.نمایشی شبحگونه از بازتاب ها می سازد

در کانون یک چشم
خود را کشف می کنم
من خود را
.در نگاهِ مبهوتش می نگرم

با من سخن بگو، به من گوش بسپار، به من پاسخ ده
آنچه را که غرش آذرخش باز می گوید
جنگل
.در می یابد

با چشمان تو به درون می آیم
با دهان من به پیش می آیی
در خون من به خواب می روی
.در سر تو از خواب بر می خیزم

تاق یا جفت

واژه ای بی وزن
،تهنیت می گوید به روز
واژه ای برای بادبان برافراشتن
آه

.حلقه هایی به زیر چشمان داری، تو
.در رخسارت، شب است هنوز
گردنبند ناپیدای نگاه ها
...آویخته بر گلوگاهت

ما همچون آب در آبیم
همچون آب که رازها را فاش نمی کند

نگاهی گره ات می زند
و نگاهی دیگر از هم می گشاید گره ات را
شفافیت بر می افشاند ترا

سینه هایت میان ِ دست هایم
آبی که شتابان فرو می ریزد

سرانجام، اوکتاویو پاز، از اینجا به کجا رهسپار خواهید بود؟

به کجا؟ این سوال را زمانی از خود کردم، زمانی که بیست ساله بودم، دوباره از خودم پرسیدم زمانی که سی ساله بودم، دوباره زمانی که چهل، پنجاه ساله... بودم هرگز به این این پرسش پاسخی نمی توانم داد. اکنون یک چیزی می دانم. باید پایدار باشم . یعنی زندگی کنم و بنویسم و مانند هر فرد دیگری، با آن سوی زندگی روبرو شوم - با ناشناخته ها

جامعه های بازار آزاد، جوامع بی عدالت و بسیار ابلهی می سازند. گمان نمی کنم تولید و مصرف اشیا بتواند مفهوم زندگی بشر باشد. همه مذاهب و فلسفه های بزرگ معتقدند که موجودات انسانی مهمتر از تولید کنندگان و مصرف کنندگان هستند. اگر جامعه، بدون عدالت اجتماعی، جامعه خوبی نباشد، جامعه بدون شعر نیز جامعه ای است بدون رویا، بدون حرف و مهمتر از همه، بدون پلی که میان یک شخص و شخصی دیگر زده می شود، پلی که نامش شعر است. ما با

نوشتن روندی دردناک است که کوشش فراوان و شبهای بی خوابی بسیاری را می طلبد. علاوه بر تهدید عقیم شدن نویسنده، پیوسته این احساس وجود دارد که شکست اجتناب ناپذیر است. هرچه که می نویسیم، آن چیزی نیست که با خودمان می گفتیم کاش می توانستیم آن را بنویسیم. نوشتن به منزله نفرین است. بدترین قسمت آن درد و رنجی است که پیش از عمل نوشتن به نویسنده دست می دهد. ساعتها، روزها یا ماهها در جستجوی عبارتی به عبث می گذرد تا شیر

اگر به هند سفر نکرده بودم، نمی توانستم شعر «بلانکو» یا اغلب اشعار «سراشیبی شرق» را بسرایم. زمانی که در آسیا گذراندم به منزله ی درنگی عظیم بود. آن چنان که گویی زمان به کندی می گذشت و فضا، عظیم و پهناور شده بود. من در چند لحظه نادر آن زیر و بم های هستی را احساس کردم. اوضاعی که در آن با جهان پیرامون خود یگانه می شوی، لحظه هایی که گویی درهای زمان به رویت گشوده می شود، هرچند بسیار اندک! ما همه ی این لحظه ها را در

هرگز عضو هیچ حزب سیاسی نبوده ام و هیچگاه برای مقامی سیاسی نامزد نشده ام، اما پیوسته از موضع نویسنده ای مستقل، در حاشیه، منتقد اجتماعی و سیاسی بوده ام. من به این و آن نمی پیوندم گرچه، بی تردید، از گزینش های شخصی خود برخوردار بوده ام. من با ماریو وارگاس یوسا که مصمم شد مستقیما در اوضاع سیاسی کشور خود دخالت کند، تفاوت دارم. یوسا از نوع هاول در چکسلواکی یا مارلو در فرانسه است

مطالعات بودایی همچون اعمال روحانی بود که مرا یاری داد تا بر نفسیات خود و وسوسه های آن غلبه کنم. پرستش نفس، یکی از بزرگترین بت پرستی های انسان معاصر است. انتقادی اساسی که نه به نفی و انکار، بلکه به پذیرش می انجامد. همه ی معابد بزرگ بودائی در هند دارای نقوش برجسته و مجسمه های بسیار شهوت انگیزند. جنسیتی پر توان اما آرام بخش! در جهانی که انکار و پوچی و منفی بافی را ترویج و تایید می کند، با حیرت دریافتم که در سنتی

هروقت به نوشتن رمان وسوسه می شوم، با خودم می گویم: «شاعران را چه به رمان نویسی؟»...به گمان من، نبوغ شاعر در ترکیب کردن است. شاعر ترکیباتی خلق می کند در حالی که رمان نویس به تجزیه و تحلیل می پردازد

رمان به شعر حماسی می ماند. جهانی آکنده از شخصیت هایی که کردار آنها جوهر و عصاره اثر است. ولی رمان برخلاف شعر حماسی، تحلیلی است. رمان کردار شخصیت ها را بازگو می کند، و در عین حال، آنها را مورد انتقاد قرار می دهد

ـ این موضوع در میزان کاهش تنفر شما از دشمنان خود موثر بود؟

ـ بله، به این فکر افتادم که شاید همه این جنگ ها چیز پوچی بوده است... احساس کردم «برادری» واقعی یعنی اینکه باید این واقعیت را پذیرفت که دشمن شما نیز انسان است. اختلافات همچنان وجود خواهد داشت، اما به محض آنکه این را در می یابید، دیگر نمی توانید خشونت را بپذیرید

سربازان آن طرف دیوار می خندیدند و می گفتند:«یک سیگار بمن بده» و چیزهایی از این قبیل. با

آشنایی با کتاب، یک چیز است، و دیدن مردم، بناهای یادبود و مناظر، با چشمان خودتان، چیز دیگری

سفر به اسپانیا جنبه اخلاقی هم داشت. اعتقادات سیاسی و روشنفکرانه من به اندیشه «برادری» انجامید. در مادرید به جبهه ی واقع در شهری دانشگاهی رفتیم که میدان جنگ بود. با یک تکه دیوار در یک ساختمان از دشمن جدا شده بودیم. صدای حرف زدن سربازان را با یکدیگر از آن طرف دیوار می شنیدیم. احساس غریبی بود. مردم مقابلم - نمی توانستم

ـ راجع به کتابها چی؟ بورخس مدعی بود که هرگز کتابخانه پدرش را ترک نکرد
ـ مقایسه کنجکاوانه ای است. پدربزرگم کتابخانه فوق العاده ای داشت با شش هزار جلد و من آزادی زیادی داشتم که آنها را مطالعه کنم. در کودکی، خواننده حریصی بودم و حتی کتابهای «ممنوعه» را هم می خواندم، زیرا هیچکس به آنچه می خواندم توجهی نداشت. ولتر را وقتی که بسیار جوان بودم مطالعه کردم..شاید مطالعه آثار او موجب شد که ایمان مذهبی خود را از دست بدهم

ـ می توانید نظر مساعدی درباره قرن بیستم اظهار کنید؟
ـ خوب، می توانم بگویم که هنوز زنده ام و فکر می کنم این کافی است. می دانید که تاریخ یک چیز است و زندگی ما یک چیز دیگر. قرن ما وحشتناک است. یکی از غمناک ترین قرن های تاریخ جهان به شمار می رود، اما زندگی کم و بیش یکسان بوده است، زندگی های خصوصی تاریخ نیست. طی انقلاب های فرانسه و آمریکا، یا در زمان جنگهای ایرانیان و یونانیان تاریخ مدام در حال تغییر بوده است، اما