Status Updates From شاهنامه: جلد ۴ از پادشاهی ی...

پایان پادشاهی هُرمَزدِ نوشین‌روان. توضیحات در کامنت.

چنین‌ست گیهان، پر از درد و رنج
چه نازی به تاج و چه یازی به گنج؟!
که این روزگار خوشی بگذرد
پی‌ش مرد دانا همی‌بشمرد

پادشاهی هُرمَزدِ نوشین‌روان

نزاید جز از مرگ را جانور
سرای سپنج‌ست و ما بر گذر!
اگر تاج ساییم و گر خود و ترگ
رهایی نیابیم از چنگ مرگ!
چه قیصر، چه خاقان، چو آمد زمان
به خاک اندر آید سرش بی‌گمان!

پایان پادشاهی نوشین‌روان

به بیشی نهاده‌ست مردم دو چشم!
ز کمّی بود دل پر از درد و خشم!
نه آن ماند ای مرد دانا، نه این!
ز گیتی همه شادمانی گزین!

جهان را نباید سپَردن به بد
که بر بدکُنش بی‌گمان بد رسد

پایان داستان مَهبود وزیر و زَروان حاجب

بدان! کز زوان‌ست گوشَت به رنج (زبان)
چو رنجَش نجویی، سَخُن را بسنج!

مجلس سوم بوزرجمهر نزد نوشین‌روان

بدان! کز زوان‌ست گوشَت به رنج (زبان)
چو رنجَش نجویی، سَخُن را بسنج!

مجلس سوم بوزرجمهر نزد نوشین‌روان

به خاکش سپردند و شد نوش‌زاد
ز باد آمد و ناگهان شد به باد
چه پیچی‌همی خیره در بندِ آز
چو دانی که ایدر نمانی دراز؟!
گذر جوی و چندین جهان را مجوی
گلش زهر دارد، به سیری مبوی!

داستان نوش‌زاد با پدرش، نوشین‌روان

اینجاش که فردوسی میگه:
«زمان خواهم از کردگارِ زمان ، که چندان بماند دلم شادْمان
که این داستان‌ها و چندین سَخُن ، گذشته بر او سال و گشته کَهُن
زِ هَنگام گَرشاه تا یزدگرد ، ز گفتِ من آید پراگنده گِرد!
بپَیوندم و باغ بی‌خَوْ کنم ، سَخُن‌های شاهنشاهان نَوْ کنم!
همانا که دل را ندارم به رنج ، اگر بگذرم زین سرایِ سپنج!»

😭😭😭😭

اگر دادگر باشدی شهریار ، ازو مانَد اندر جهان یادگار
چنان هم که از دادِ نوشین‌روان ، کجا خاک شد نام ماندش جُوان!

بپرسیدم از مرد نیکو سَخُن ، کسی کو به سال و خرد بُد کَهُن
که از ما به یزدان که نزدیک‌تر؟ ، که را نزد او راه باریک‌تر؟
چنین داد پاسخ که دانش‌گزین ، چو خواهی زِ پروردگار آفرین
که نادان فزونی ندارد ز خاک ، به دانش پسندیده کن جانِ پاک

یک گزارش تاریخی هست از جنگ هفتالیان و ترکان که در نهایت موجب نابودی هفتالیان میشه.
شاید براتون جالب باشه که گزارش این جنگ فقط در شاهنامه اومده و اگر فردوسی و منابعش اون رو نادیده می‌گرفتند ما امروز نمی‌دونستیم که هفتالی‌ها چرا از بین رفتند.

میاسای از آموختن یَک زمان ، ز دانش میفگن دل اندر گُمان/
چه گویی که فامِ خِرد توختم ، همه هرچه بایِستم آموختم/
یَکی نغزبازی کند روزْگار ، که بنشانَدت پیشِِ آموزْگار!

کسی را که کوتاه باشد خرد،
به دین نیاگان خود ننگرد!

یکی از جالب‌ترین روایت‌های شاهنامه جاییه که بابک داره سپاه رو عرض میده.
هی فراخوان میده که سپاهیان جمع بشن، می‌بینه انوشیروان نیومده، مرخصشون می‌کنه.
تا این که بار سوم مستقیم میگه «آهای او که تاج داری، پاشو بیا! مگه نمی‌شنوی میگم همه‌ی سپاهیان بیان؟»
بعد هم خیلی جدی به سر و وضع و سلاح و سُواری و گَوی شاه نگاه می‌کنه و بهش حقوق میده!!

«یکی نامه فرمود بر پهلوی ، پسند آیدت چون ز من بشنوی»
قشنگ معلومه فردوسی خودش حال کرده با این قسمت کارش.
نامه‌ی انوشیروان رو به نظم آورده بعد یک نگاه به متن اصلی کرده، یک نگاه به سروده‌ی خودش
لنگه‌ی ابرو رو انداخته بالا
لبخند لجی روی لبش نقش بسته
چشم‌هاش خندیده و زیر لب گفته:
چی سرودم!!

چو عیب تن خویش داند کسی ، ز عیب کسان برنخواند بسی

هر بار که به داستان گردیه می‌رسم، از نو شگفت‌زده میشم.

چقدر تو خوبی زن!

رسیدم به بخشی که بزرگان و درباریان از خسرو انوشیروان پرسش می‌کنند و شاه پاسخ میده.
خیلی جالبه که هزار و ششصد سال پیش، بزرگ‌ترین و توانمتدترین شاه جهان کنفرانس مطبوعاتی میذاشته و به پرسش‌ها پاسخ می‌داده.

و هزار و ششصد سال بعد در همون کشور.... 😫

داستان گو و طلخند و پیوندش با پدید اومدن شطرنج خیلی جالبه
یک نکته‌ی جالب هم اینه که در زمان ساسانی شطرنج یک مهره بیشتر از الان داشته. یعنی یک مهره به نام شتر هم داشته و در نتیجه، خانه‌های صفحه هم صدتا بوده نه شصت و چهارتا.

یکی از نکات جالب داستان نوشین‌روان و نوشزاد اینه که وقتی نوشزاد بزرگ میشه تمام ادیانی که اون زمان در ایران بوده بهش معرفی میشه و شاهزاده آزادانه انتخاب می‌کنه که مسیحی باشه.
البته نوشین‌روان پندش میده که دین مسیحی رو رها کنه و به دین نیاکان بپیونده اما درمجموع، با زور و شمشیر به راهی که خودش فکر می‌کنه درسته نمیاردش.