Mehrdad’s Reviews > از کوچه رندان > Status Update

سوءظنی هم که حافظ نسبت به شیخ و صوفی نشان می‌دهد، تا حدی ناشی از ورطهٔ عمیقی است که بین حرف و عمل آن‌ها هست؛ از آنکه غالب این مدعیانِ کشف و کرامات، جز خورندگان اوقاف و جز فریبندگان اعتماد عوام چیزی نیستند!

- از فصل در دیرِ مغان

چنگ و نی، ساقی و مطرب، تمام چیزهایی که می‌توانند انسان را از عمر، از دردِ عمر، منصرف دارند و تمام چیزهایی که دائم، لذت و فرصت را به یاد می‌آورند، دائم به بانگ بلند می‌گویند که این سعی بی‌حاصلی که انسان در جمع کردن مال و وانهادن آن برای میراث‌خوارگان دارد، یک خزینه‌داری احمقانه است و کفر واقعی.

خزینه‌داری میراث‌خوارگان، کفرست
به قول مطرب و ساقی، به فتوی دف و نی

حرف کلی فصل سرود زهره اینه که حافظ هم با دیوان‌های شعر عربی آشنایی داشته، هم با شاعران هم عصرش و هم شاعرانی که قبل از خودش بودن و فصل به نسبت پروپیمونی بود با تعلیقات زیاد و بررسی این تشابهات بین شعر حافظ و این گروهی که گفتم.
عراقی:
از پرده برون آمد، یارم قدحی در دست
هم پردهٔ ما بدرید، هم توبهٔ ما بشکست
حافظ:
در دیر مغان آمد، یارم قدحی در دست
مست از می و می‌خواران، از نرگس مستش، مست

خُم و سبویی را که محتسب می‌شکند، رندان باز می‌سازند و این بار، در آن شرابی می‌ریزند که دیگر ریختنی نیست: شعر و غزل.

- از فصل رند و محتسب

بسیارند کسانی که حافظ برای آن‌ها لسان‌الغیب است و شاعر آسمانی. اما یک رند هم می‌تواند همهٔ این‌ها باشد و گه‌گاه چیزی بالاتر.
رند کیست؟
آن‌که به هیچ‌چیز سر فرود نمی‌آورد، از هیچ‌چیز نمی‌ترسد و زیر این چرخ کبود، ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است. نه خود را می‌بیند و نه به رد و قبول غیر نظر دارد. اندر دو جهان که را بُوَد زهرهٔ این؟!

- از فصل میان مسجد و میخانه

ترکیب حافظ، دکتر زرین‌کوب و آرمان‌جان سلطان‌زاده... به نظرم از این ترکیب برنده‌تر نداریم و به قول خود دکتر زرین‌کوب، از این کوچهٔ رندان چه می‌جویم؟ راه تازه‌ای به شناخت حافظ.