Biblio Bat > Recent Status Updates

هدف آنی ما روشن کردن این مطلب بود که جنایات رژیم، بی‌وقفه ادامه دارد و توسط همان افراد دنبال می‌شود.
.
.
.
اما آن‌ها با کمال تأسف باید دریابند که ما بسیاریم و... در این زمان آروغ‌های آن‌ها در گلویشان خواهد شکست.

داریو فو

اما هنگامی که می‌بیند در پایان، سازمان‌های مشابه این جامعه پوسیده و فاسد، انگشت اتهام را به سوی خود این جامعه و «بخش‌های ناسالم» آن می‌گیرند، در وجود خود نوعی احساس آزادی می‌کند. او با روحیه‌ ضد احتقان خود فریاد می‌زند: «زنده باد این جامعه‌ی کثافت حرام‌زاده که بالاخره همیشه خودش را با دستمال‌کاغذی معطر و نرم پاک می‌کند و وقت آروغ زدن این‌قدر ادب دارد که دستش را جلوی دهنش بگیرد.»

آروغی که دقیقاً از طریق جنایت انفجار آزاد شد، وقتی که معلوم شد که جنایت بزرگ و قتل‌ها را عوامل قدرت مرتکب شده‌اند. همزمان عوامل دیگری از درون قدرت حاکمه، شاید بر اثر فشار افکار خشمگین عمومی، اعلام کردند که آن‌ها مقصرند و نقاب از چهره‌ی آن‌ها برداشتند. خشم شهروند دموکرات خوب برانگیخته می‌شود و بیخ گلویش را می‌گیرد.

اما دلیل واقعی توفیق نمایش چه بود؟ این موفقیت چندان به دلیل شیوه‌ی به تمسخر کشیدن ریاکاری و دروغ‌هایی نبود که توسط سازمان‌های حکومتی و خدمه‌ی آن‌ها (نظیر قاضی‌ها، رؤسای پلیس، مقامات عالی، وزیر و معاونان وزیر) با آن وسعت و وقاحت ابراز می‌شد؛ بلکه بالاتر از همه به شیوه‌ی برخورد آن با دموکراسی اجتماعی و اشک‌های تمساح آن و همین‌طور با خشمی که نظام آن را با آروغ کوچکی به شکل جنایت نشان داد، مربوط می‌شد.

خب، اون وقت پوستاشون رو جر می‌دن، سگاشون رو ول می‌کنن و می‌ندازن به جون همه‌مون. همون کاری که تو شیلی کردن.

دموکراسی بورژوا، برای اینکه جلوی سرما رو بگیره، پوست نازکی از حقوق بشر می‌پوشه، اما وقتی درجه حرارت همه چیز بالا می‌ره، وقتی طرح‌های کثیف طبقه‌ی حاکمه برای خفه کردن خواست‌های ما شکست می‌خوره، وقتی نصف جمعیت تو صف بیمه‌ی بیکاری‌ان و نصف دیگه رو با زدن از سر و ته حقوق می‌چلونن تا کیسه‌های خودشونو پر کنن، وقتی زیر قول‌اشون می‌زنن و شما اصلاحاتی‌ها هم نمی‌تونین براشون جلو مردم رو بگیرین که راه نیفتن...

تا وقتی که شما روزنامه‌نگارای حزب کمونیست خودتون رو طرفدار حقیقت جا زدین و خواب‌وخیالای اصلاحی‌تون تو روزنامه‌های سرمایه‌داری منتشر می‌کنین، بر عهده‌ی منه که با داوطلب شدن برای افتادن رو تخت سردخونه از دموکراسی دفاع کنم! چرا از خودتون نمی‌پرسین خانم فلتی، که این چه‌جور دموکراسی‌ایه که به خدمت یه همچنین سگ‌هایی احتیاج داره؟ من بهتون می‌گم.

این فقط یه فرصت دیگه برای بزک‌کاری‌های بی‌عیب‌ونقص حزب کمونیسته که زگیل دیگه‌ای رو، رو تن سیاست نشون بده و به عنوان یه حزب، پز صداقت بگیره. اما حکومت، خانم فلتی، حکومت برقرار می‌مونه، هرچند این فساد رو هم به عنوان استثنایی بر قاعده معرفی می‌کنه، در حالی که خود طراحی نظام حکومتی برای حفظ خودش، فساده، فساد قانونیه.

به خواست خود از حق گزینش خود چشم می‌پوشیدند. تنها چیزی که می‌خواستند باوری بود که هرگز به بیراهه نرود، باوری یکپارچه که به خرده و ریزه نپردازد و با زمان بیکرانه بستیزد. چشمانشان می‌دید و کور بودند، زیرا درست همین را می‌خواستند...

ایران‌دبیربَد به آسودگی سرگرم کار خود بود، انگار که آنچه در کاخ او می‌گذشت به او مربوط نبود. همه دبیران می‌دانستند که پیرمرد خواهان آن بود که شاهنشاه دارایی انبارهای بزرگان را میان گرسنگان پخش کند. بزرگان دیگر خشمگین بودند و می‌گفتند که هرکس کتاب بخواند، خرد ایرانی از او می‌گریزد.


[بزرگان از همون زمان با کتاب و کتابخوانی مشکل داشتن]

آورده‌اند که پادشاه بهرام گور - صدای وزیر بزرگ اندکی زنده‌تر شد - روزی در دهکده‌ای ویرانه گفتگوی دو جغد را شنید. از موبد پرسید که چه می‌گویند. «جغد ماده به جفت خود می‌گفت: همسری تو را می‌پذیرم، اما ویرانه‌های یک روستا مرا بس نیست. برای زندگی شایسته خود، ویرانه‌های بیست روستای رها شده را می‌خواهم. جغد نر در پاسخ گفت: اگر این شاه همچنان بر تخت بماند، همه جغدان گیتی خرسند خواهند بود.» و بیاد بیاورید که شاهنشاه چه کرد.

بیگانه تا ابد با صدای شیپور آزادی، با فشفشه‌های شادی و ناقوس‌های سرخوشی که این خبر خوش را به جهان می‌رساندند:

زمان شمارش‌ناپذیر ابدیت، سرانجام، به پایان رسیده است.

با سوت آرام فتق یک پیرمرد مرده، افکنده از ضربه چوب‌دست مرگ، پروازکنان در هیاهوی مبهم آخرین برگ‌های یخ‌زده پاییزش به سوی اقلیم تاریک حقیقت فراموشی، از ترس، آویخته از پاره‌های پوسیده جبه مرگ، بیگانه با غریو توده‌های زنجیرگسسته که به خیابان‌ها ریختند و مرگ او را با سرودهای سرور و شادمانی جشن گرفتند

جباری مضحک که هرگز ندانست پشت این زندگی کدام است و روی آن کدام. این زندگی را ما با همه‌جایی سیری‌ناپذیر دوست داشتیم و شما هرگز جرئت نداشتید آن را به تصور آورید، زیرا می‌ترسیدید چیزی را بدانید که ما آن را به بهترین وجه می‌دانستیم و آن اینکه زندگی، سخت و بی‌دوام است، اما یکی بیش نیست، ژنرال».
زیرا ما می‌دانستیم کیستیم و حال آنکه او پیوسته در جهل و بی‌خبری ماند

آنجا که عشق از جرثومه‌های مرگ، آلوده می‌شد، اما تماماً عشق می‌ماند، ژنرال من، آنجا که خود شما تنها سایه گذرای چشمانی رقت‌بار پشت پرده‌های گردآلود دریچه یک قطار بودید. تنها دو لب خاموش بودید که می‌لرزیدند. وداع زودگذر یک دستکش اطلس در دست بی‌صاحب پیرمردی بی‌سرنوشت بودید که ما نه هرگز دانستیم کیست، نه دانستیم به چه می‌ماند، نه دانستیم یک دروغ خیال است یا چیز دیگری.

محکوم به پیدا کردن درزها و صاف کردن نخ‌های تار و پود پرده اوهام واقعیت است، بی‌آنکه حتی هرگز پی برد که تنها زندگی به سر بردنی، آن است که بتوان آن را نشان داد، «همان زندگی که ما آن را از طرفی می‌دیدیم که طرف شما نبود، ژنرال من. از طرف بیچاره‌ها می‌دیدیم، یعنی آنجا که انبوه برگ‌های مرده سال‌های شمارش‌ناپذیر بدبختی ما و لحظه‌های ضبط‌نشدنی خوشبختی ما وجود داشت...

می‌آموخت که با همه این نکبت‌های عظمت و افتخار زیست کند و بی‌آنکه شگفت‌زده شود، به این کشف فضاحت‌آمیز رسیده بود که بدون داشتن قدرت، فرمان راند، بدون داشتن افتخار، ستوده شود و بدون داشتن اختیار، جهان‌مطاع باشد. و این، زمانی بود که در انبوه برگ‌های مردۀ پاییزش معتقد شد که هرگز آقای همه قدرتش نبوده است، محکوم است که زندگی را تنها در چهره دیگرش بشناسد...

از همان آغاز کار دانسته بود برای آنکه خشنودش کنند فریبش می‌دهند، برای آنکه برایش دم تکان دهند مزد گرانی می‌گیرند. به ضرب اسلحه، توده‌های انبوه را در مسیرش گرد می‌آورند، با خروش‌های شادی‌شان و شعارهای با پول خریداری‌شده‌شان، «زنده و جاوید باد بزرگ‌مردی که مسن‌تر از سن خویش است!» اما او همچنان که در درازنای سال‌های شمارش‌ناپذیر عمرش درمی‌یافت که دروغ، راحت‌تر از شک، مفیدتر از عشق و بادوام‌تر از حقیقت است.

به ما سکه‌های صدادار می‌دادند تا از خانه‌ها خارج شویم و تحت حمایت نیروهای هم‌بسته ملت علیه تهاجم اعتراض کنیم: «اما هیچ‌کس از جایش تکان نخورد، ژنرال من.» زیرا هیچ‌کس از یاد نمی‌برد که در مناسبت دیگری، همین چیزها را به ما گفته بودند و به شرافت سربازی‌شان سوگند خورده بودند، اما سوگندشان مانع از آن نشده بود که ما را به بهانه این‌که اخلالگرانی در میانمان رخنه کرده‌اند و به طرف سربازان آتش گشوده‌اند، به گلوله بندند.

ما با خود می‌گفتیم کاش چیزی رخ دهد، ولو آنکه دریا را ببرند، به درک سیاه، ولو آنکه تمام مملكت را با اژدهایش ببرند. در دل چنین می‌گفتیم و بی‌تفاوت بودیم به حيله‌های اغواگرانه نظامیان که در لباس غیرنظامیان سروکله‌شان در خانه‌هایمان پیدا می‌شد و به نام وطن از ما می‌خواستند به خیابان بریزیم و برای پیشگیری از غصب و غارت فریاد کنیم: «يانکی، گم شو.» ما را ترغیب می‌کردند مغازه‌ها و ویلاهای خارجیان را تاراج کنیم و بسوزانیم.

او به گستاخ‌ترین سوابق تزویر دیرسالش رجوع کرد تا بکوشد یک جهش ملی اعتراض علیه غاصبان برانگیزد. «اما هیچ‌کس کمترین اعتنايی به آن نکرد، ژنرال من. مردم نخواستند به میل یا به اکراه به خیابان‌ها بریزند»؛ زیرا ما فکر می‌کردیم که وی مانور تازه‌ای از پی آن همه مانور دیگر ترتیب داده است تا میل مقاومت‌ناپذیرش را به ماندن و بر جا ماندن بیش از حد ممکن ارضا کند.

و در این هنگام مشتش را که بر میز برهنه قرار داشت باز کرد و در کف دستش، گلوله‌ای شیشه‌ای را به او نشان داد«چیزی که آدم یا آن را دارد یا ندارد، اما فقط کسی که آن را دارد، دارد،جوانک.وطن،یعنی همین»این را گفت و چندبار دست بر پشتش زد و مرخصش کرد،بی‌آنکه چیزی به او بدهد، حتی تسلی یک وعده را. به آجودانی که در را بست دستور داد: مراقبش نباشید،حتی وقتتان را برای زیر نظر گرفتن او تلف نکنید. پروپالش تب دارد. به هیچ دردی نمیخورد

شور و حرارت جوان، او را چنان دستخوش هیجان ساخت که پرسید: «چرا می‌خواهی خودت را توی این مخمصه بیندازی؟» و جوان بیگانه، بی‌هیچ نشانی از شرم پاسخ داد: «افتخاری بزرگ‌تر از مردن برای میهن نیست، عالی‌جناب.» آنگاه او با تبسمی رحم‌آمیز در پاسخ بیگانه گفت: «حماقت نکن جوانک!» به او گفت: «وطن یعنی زنده ماندن.» به او گفت: «بله، این جوریه.»

حال آنکه سرخ‌پوست پابرهنۀ دوران خوش، به خودی خود بس بود که به ضرب کارد و با فریاد «بکشید کنار، گله بی‌مخ‌ها، بگذارید رئیس رد شود» از میان جمعیت راه باز کند، بی‌آنکه بشود در آن بیشه‌زار انبوه هلهله‌ها و «زنده‌باد»ها، وطن‌پرستان واقعی را از دورویان و ریاکاران تمیز داد؛ زیرا ما هنوز درنیافته بودیم که مشکوک‌ترین و پنهان‌کارترین کسان، آن‌اند که بلندتر فریاد می‌زنند «زنده‌باد نره مرد، زنده‌باد ژنرال».

وقتی که او در خانه من می‌ماند و به این شایعه که در نهان، فاسق من است دامن می‌زد و حال آنکه در حقیقت، در آن سال‌های متمادی، ماهی دو بار به من سر می‌زد که برایش فال ورق بگیرم. در آن سال‌ها هنوز خود را قانع می‌دانست، از فضیلت تردید برخوردار بود، بلد بود اشتباه کند و به ورق‌ها بیشتر اعتماد داشت تا غریزه‌ی بدوی‌اش

پس اجازه بدهید بر همان عرشه‌ی در حال فرو رفتن، همچنان سازهایمان را کوک کنیم، و همچنان بنوازیم: شاید برای فردا.

فرهاد میثمی
پاییز ۱۴۰۱
زندان رجایی شهر

من البته امیدهایی فراتر از این‌ها دارم، اما اگر چنان باشد هم، مطمئن هستم چندان دور نخواهد بود آن روزی که جوانانی پرمایه از این مرز و بوم مجموعه‌ی نت‌های نواخته را بازیابی، بازسازی و کشف رمز کنند، و در پی درک عمیق‌تر تاریخی‌شان درباره‌ی عواقب خشونت، و با افزودن هوشمندی‌های نسلی خاص خودشان، راهی برسازند که طی آن همگان بتوانند بدانند که: چگونه کشتی‌ای بسازیم و چگونه ناوبانی‌اش کنیم که مدام در معرض خطر غرق شدن نباشیم!

در شرایطی که خشم فروخورده‌ جامعه به نقطه‌ بحرانی و نزدیک به انفجار رسیده، قابل درک است اگر سخن از مبارزه‌ خشونت‌پرهیز به حاشیه رانده شود. من اما عمیقا معتقدم که مسیر خیر و شکوفایی آینده‌ مردمان ایران تنها در گرو درک اهمیت، جذابیت و استمرار مبارزه خشونت‌پرهیز است. شاید کسانی این نوع تلاش‌ها را در این شرایط، مشابه کار آن نوازندگانی بدانند که بر عرشه‌ یک کشتی درحال غرق شدن، تا آخرین لحظات همچنان به نواختن ادامه می‌دهند.

کینگ، خطاب به حریفان: در مواجهه با توانایی شما در تحمیل رنج، ما از طریق توانایی‌مان در تحمل رنج است که با شما برابری خواهیم کرد.

برچسب‌زنی موجب شخصیت‌زدایی میشود. از آنجایی که همه ما در برابر کشتن یکدیگر دچار احساس انزجار طبیعی روان‌شناختی می شویم، سربازان برای غلبه بر این احساس غالباً از برچسب‌زنی استفاده می‌کنند که موجب شخصیت‌زدایی از سوژه انسانی میشود و خشونت نسبت به او را تسهیل می‌کند.