پرهام نکوطلبان’s Reviews > سه رساله؛ جستارهایی دربارۀ لیبرالیسم کلاسیک > Status Update

این‌که فنلون سعادت عمومی مصریان رو نه به خرد خودشون، بلکه به خرد پادشاهانشون نسبت می‌ده و همین رویه رو نسبت‌به مردم جزیره‌ی کرت تحت پادشاهی شاه مینوس داره انگار که حاکم کشاورزه و مردم خاک و بذر کشاورزی‌ان.
بعد، سراغ نوشته‌های مونتسکیو می‌ره؛ مونستکیو دو جمهوری اسپارت و آتن رو با هم مقایسه می‌کنه و لیکورگوس رو ستایش می‌کنه که با وضع قوانینی به اسپارت ثبات بخشید (جان‌مایه‌ی این صحبتا ساماندهی ثروت و برابری با قانون و زوره)
باستیا این ایده‌ها رو مشمئزکننده و ترسناک می‌دونه. این‌که مونتسکیو اشخاص، آزادی‌ها و مالکیت (و حتی خود انسان) رو صرفاً موادی اولیه برای قانون‌گذار درنظر می‌گیره تا حکمتشو روی اونا اعمال کنه.
/۲

در ادامه، می‌ریم سراغ روسو، مرجع‌ عالی‌قدر دموکرات‌ها.
نقد اصلی باستیا به روسو اینه که بدون حکمرانی بر قانون‌گذارها و تعیین‌تکلیف براشون که اونا هم بیان برای مردم تعیین‌تکلیف کنن، آیا خود انسان‌ها با پیروی از غرایزشون به کشاورزی در خاک حاصل‌خیز و تجارت در خط ساحلی پهناور نمی‌پردازن؟
روسو می‌گه: «خالق بالقوه‌ی انسان سیاسی باید نیروهای انسانی را از بین ببرد و او را معطوف به چیزهای دیگری کند که به‌طور طبیعی با او بیگانه‌اند.» و هر فرد رو در اجتماع جزئی از کل بزرگ‌تر می‌بینه که وجود فیزیکی و مستقلش باید با یه وجود جزئی و اخلاقی جایگزین شه.
/۳

در ادامه، می‌ره سراغ راینال که رسماً این بزرگوار داره مهندسی اجتماعی می‌کنه مردمو و دستورالعمل‌هاش خصوصاً برای مردمی که قراره ساکن یه مستعمره بشن و برای مردم خود اون مستعمره بیشتر شبیه آموزش آموزگار کشاورزی به شاگردانشه.
بعدی مابلیه (چقدر اندیشمند! خسته شدم)
مابلی حتی ابایی از این نداره که یه دیکتاتوری کوتاه‌مدت حاکم بر جامعه بشه اگر که شر چنان عود کرده باشه که روش‌های عادی حکومتی قادر به علاجش نباشن.
کوندیلاک از مابلی هم بدتره و رسماً می‌خواد زورکی به مردم فضیلت بیاموزه و اونا رو از رذیلت پاک کنه. الگوش هم مثل مونتسکیو، جمهوری اسپارت زیر قدرت لیکورگوسه.
/۴

باستیا علت این ماده ساکن دونستن انسان رو مطالعه‌ی قرون باستان و تصویر ارائه‌شده از اون دوران می‌دونه که چند مرد بزرگ دوست دارن توده‌ای از انسان‌ها رو به میل خودشون تغییر بدن. این متفکران ستایش‌گر عزت و اخلاق و سعادت جوامع مصنوعی دنیای باستان این موارد رو بدیهی پنداشتن و درک نکردن که دانش با گذر زمان به‌روز می‌شه و مردم با رشد دانش می‌تونن جانب حق رو بگیرن و زمام امورشون رو پس بگیرن.
/۵